Doorrekening coalitieakkoord: ‘Aanvullend beleid nodig voor klimaatdoelen 2050’

De 2 planbureaus analyseerden het coalitieakkoord van de nieuwe regering. Ze constateren dat het nieuwe kabinet de defensie-uitgaven verhoogt met het oog op het behalen van de nieuwe NAVO-norm en de uitgaven aan zorg en sociale zekerheid minder laat stijgen.

Stikstof en klimaat
Met het aangekondigde maatregelenpakket zet het kabinet volgens het CPB en PBL een stap richting de eigen stikstofdoelen, maar die zijn nog niet binnen bereik. Door subsidies krimpt de veestapel en passen boeren nieuwe technieken toe. Maatregelen voor extensieve landbouw in gebieden rondom natuur dragen bij aan natuurherstel. Veel voorgenomen regelgeving in het coalitieakkoord moet nog worden uitgewerkt, waardoor effecten onzeker zijn.

De reductie van de uitstoot van broeikasgassen vindt vooral plaats in de industrie door subsidiëring vanuit de SDE++ en in de elektriciteitssector door meer windenergie op zee. De SDE++ is de belangrijkste subsidieregeling voor duurzame energieproductie in Nederland. Via deze regeling kunnen bedrijven subsidie aanvragen voor projecten die de uitstoot van CO2 verminderen.

Aanvullend beleid noodzakelijk
Om de klimaatdoelen in 2050 te realiseren, is aanvullend beleid nodig, stellen CPB en PBL. Het nieuwe kabinet heeft in het coalitieakkoord de ambitie uitgesproken om de klimaatdoelen te halen en wil daarbij vol inzetten op elektrificatie van de industrie. Ook blijft de regering investeren in wind op zee via tweerichtingscontracten, waarbij een vaste prijs wordt afgesproken tussen overheid en producent van hernieuwbare energie.

Het coalitieakkoord kreeg eerder wisselende reacties van brancheorganisaties. De hoogste prioriteit voor netcongestie wordt breed gesteund, maar volgens sommige organisaties ontbreekt een duidelijke visie op hoe de energietransitie praktisch en financieel wordt vormgegeven.

Koopkracht daalt beperkt
Binnen de kabinetsperiode verbetert het saldo van de Europese Monetaire Unie (EMU) – dat de financiële gezondheid van een overheid meet – met 0,2 procent. Op de lange termijn loopt de overheidsschuld op tot 137 procent van het bruto binnenlands product (bbp) in 2060, onder meer door verder oplopende defensie-uitgaven en extra investeringen in woningbouw, klimaat en stikstof.

Het coalitieakkoord leidt volgens de analyse van de planbureaus tot een daling van de doorsnee koopkracht met 0,4 procent per jaar, vooral door hogere lasten.