Toezichthouder: Liander weigerde onterecht transportcapaciteit zonnepark

De uitspraak volgt op een klacht van ValleiEnergie. In 2023 en 2024 onderzocht de energiecoöperatie 2 mogelijkheden om netcongestie – de overbelasting van het elektriciteitsnet – te omzeilen en lokaal opgewekte zonnestroom te gebruiken.

Capaciteitsbeperkingscontract
Een rechtstreekse aansluiting op het Ziekenhuis Gelderse Vallei bleek niet haalbaar, en op het aanbod om in gesprek te gaan over de mogelijkheden tot congestiemanagement via een capaciteitsbeperkingscontract werd niet ingegaan door Liander.

Door langdurige onzekerheid werd de businesscase van Zonnewal uiteindelijk onrendabel en moest het project worden stilgelegd. De toezichthouder oordeelt nu dat Liander destijds onterecht de transportcapaciteit heeft geweigerd.

Tweede zaak
Volgens koepelorganisatie Energie Samen laat deze uitspraak opnieuw zien dat netbeheerders aanvragen te snel afwijzen. In mei 2025 oordeelde de ACM dit al in de zaak van Stedin bij BijZONderBaarn, en nu blijkt dat ook Liander transportcapaciteit onterecht weigert.

‘Het is goed dat de ACM duidelijk maakt dat een transportaanvraag niet zomaar mag worden geweigerd’, aldus Siward Zomer, voorzitter van Energie Samen. ‘Het laat zien dat het elektriciteitsnet nog niet vol is en dat overbelasting pas in de toekomst kan optreden. Hiervoor is congestiemanagement als belangrijk instrument al 3 jaar geleden in de regelgeving opgenomen: netbeheerders kunnen producenten verzoeken, tegen vergoeding, tijdelijk minder elektriciteit in te voeden. Energiecoöperaties zijn vrijwel altijd bereid om op piekmomenten dit congestiemanagement toe te passen en toch wordt hun transportcapaciteit geweigerd.’

Onvoldoende gemotiveerd
Michel Chatelin, energierechtadvocaat bij Osborne Clarke, stelt dat uit de 2 zaken waarin zijn kantoor Energie Samen en haar leden bijstond, blijkt dat netbeheerders congestiemanagement nog onvoldoende toepassen. ‘De weigering van Liander was onvoldoende gemotiveerd door louter verwijzing naar congestie op het net van TenneT, zonder analyse van alternatieven’, aldus Chatelin. ‘De ACM-beslissing verplicht netbeheerders tot grondig onderzoek naar congestiemanagement, inclusief capaciteitsbeperkingscontracten, vóórdat zij mogen overgaan tot weigering van transportcapaciteit.’

De ACM concludeert in haar uitspraak dat Liander niet zomaar nieuwe transportcapaciteit kan weigeren in verband met congestie op het hoogspanningsnet binnen de regio Flevopolder, Gelderland en Utrecht. Liander had echter, voordat zij het verzoek van ValleiEnergie afwees, nader onderzoek moeten doen naar de mogelijkheid om onder toepassing van congestiemanagement ValleiEnergie transportcapaciteit aan te bieden. Hieruit volgt dat Liander de weigering van het verzoek van ValleiEnergie onvoldoende heeft onderbouwd.

Aanbetaling wel toegestaan
Hoewel de ACM de weigering van transportcapaciteit afkeurt, oordeelt zij dat het eisen van een aanbetaling voor de aansluiting om toegang te krijgen tot de wachtlijst wél toegestaan is. Dat betekent dat ValleiEnergie veel geld moet investeren, zonder dat er zekerheid is of ze ooit daadwerkelijk kan leveren aan het stroomnet.

Energie Samen is teleurgesteld in het oordeel over de verplichte aanbetaling. ‘De ACM oordeelde eerder identiek in een casus van energiecoöperatie Endona’, aldus Zomer. ‘Tegen dat besluit loopt momenteel beroep bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Ook ValleiEnergie gaat met steun van Energie Samen in beroep tegen het onderdeel over de aanbetaling. Wij merken in gesprekken dat er veel meer projecten zijn die een geschilbeslechting bij de ACM overwegen. Daar waar we kunnen samenwerken met netbeheerders voor een efficiënter net zullen we dat doen. Daar waar onze leden in hun recht staan en ze dat willen laten toetsen bij de ACM of rechter zullen we ze daarin ondersteunen. Want burgers en lokale energiegemeenschappen moeten nu eenmaal kunnen rekenen op een duidelijk en rechtvaardig systeem.’

Koepelorganisatie Energie Samen luidde eerder al de noodklok over energiecoöperaties die miljoenen euro’s moeten betalen aan netbeheerders zonder garantie op een netaansluiting. Alleen al voor energiecoöperaties gaat het om een bedrag van bijna 20 miljoen euro.