Vanaf 2028 dreigend tekort aan lithium, honderden miljarden nodig

Het marktonderzoeksbureau heeft 4 toekomstscenario’s doorgerekend voor de mondiale lithiummarkt. Daarin varieert de totale vraag in 2050 van 5,6 megaton lithiumcarbonaatequivalent – de standaardrekeneenheid voor lithium, waarbij 1 megaton gelijkstaat aan 1 miljoen ton – bij een vertraagde energietransitie, tot 13,2 megaton bij een volledig netto-nulscenario. Dat laatste is meer dan een verdubbeling van de vraag in het basisscenario.

Aanbodcrisis
In het meest optimistische geval, waarbij landen hun klimaatbeloften nakomen, dreigt al in 2029 een tekort dat in 2050 oploopt tot 6,7 megaton. Bij volledige overgang naar netto-nuluitstoot – het punt waarop broeikasgassen per saldo de atmosfeer niet meer ingaan – begint het tekort al in 2028 en loopt het op tot 8,5 megaton in 2050. Zelfs in het basisscenario zijn bestaande mijnbouwprojecten onvoldoende om de vraag na het midden van de jaren 2030 bij te houden.

‘De lithiummarkt koerst af op een aanbodcrisis die veel eerder komt dan veel marktpartijen verwachten’, zegt Allan Pedersen, onderzoeksdirecteur bij Wood Mackenzie. ‘Onder ambitieuze klimaatscenario’s zien we tekorten al vanaf 2028. De industrie moet nu handelen als regeringen beleid willen voeren richting netto-nuluitstoot. Projecten die nu worden goedgekeurd, bepalen het marktevenwicht in de cruciale jaren 2030.’

Auto’s als motor
Elektrische auto’s zijn veruit de grootste aanjager van de lithiumvraag: zij zijn in alle scenario’s goed voor 72 tot 80 procent van het totale verbruik. In het klimaatbeloftescenario rijdt in 2040 al 75 procent van alle auto’s elektrisch; bij netto-nulbeleid is dat 95 procent. Oplaadbare batterijen voor alle toepassingen samen zijn dan verantwoordelijk voor 96 tot 98 procent van het totale lithiumverbruik in 2050.

Naast elektrisch vervoer vormen energieopslagsystemen die stroom opslaan voor het stroomnet een snel groeiend deel van de vraag. Nu windmolens en zonnepanelen steeds meer de nieuwe elektriciteitsopwekking bepalen, hebben netwerken op grote schaal flexibele opslagcapaciteit nodig.

6 tot 7 procent
‘Elektrische auto’s blijven de voornaamste aanjager van de groeiende lithiumvraag, maar energieopslagsystemen zijn het verborgen verhaal’, zegt Rebecca Grant, senior onderzoeksanalist bij Wood Mackenzie. ‘De vraag naar energieopslagsystemen groeit jaarlijks met 6 tot 7 procent nu hernieuwbare energie de nieuwe stroomopwekking domineert en netwerken op schaal flexibiliteit nodig hebben.’

Enorme investering nodig
Om de aanbodkloof te dichten zijn investeringen nodig in nieuwe mijnbouwcapaciteit, raffinaderijen en regionale toeleveringsketens. De totale investeringsbehoefte varieert van circa 104 miljard Amerikaanse dollar bij een vertraagde transitie, via 114 miljard  Amerikaanse dollar in het basisscenario en 236 miljard Amerikaanse dollar bij het klimaatbeloftescenario, tot 276 miljard Amerikaanse dollar bij volledig netto-nulbeleid. De investeringspiek valt naar verwachting tussen 2030 en 2034. Dat lithium al langer geldt als een kritieke grondstof waarvan de aanvoer geopolitiek kwetsbaar is, onderstreept het belang van regionale diversificatie van toeleveringsketens.

‘Dit is een investeringsverhaal van 100 tot 275 miljard Amerikaanse dollar, afhankelijk van hoe de energietransitie verloopt’, besluit Grant. ‘De winnaars zijn degenen die kapitaal efficiënt kunnen inzetten, terwijl ze navigeren door handelsfragmentatie en regionale markttoegang weten te verzekeren.’

Recycling pas later
Batterijrecycling groeit snel – met 13 tot 16 procent per jaar – maar lost het tekort op de korte termijn niet op. Betekenisvolle hoeveelheden teruggewonnen lithium komen pas beschikbaar in de jaren 2040, wanneer de eerste generatie autobatterijen het einde van hun levensduur bereikt. Tegen 2050 levert recycling naar schatting tussen de 2,3 en 2,7 megaton lithiumcarbonaatequivalent op.

‘Of we op een 1,5 graden Celsius-pad zitten of iets minder ambitieus, de lithiumvraag zal de huidige aanbodplannen overtreffen’, concludeert Pedersen. ‘De vraag is niet óf we meer lithium nodig hebben. De vraag is of de industrie snel genoeg kapitaal kan mobiliseren om aan de vraag te voldoen, terwijl de mondiale handelsomgeving steeds verder fragmenteert.