‘Batterijen als congestieverzachter’

Dit om inwoners van gas en elektriciteit te voorzien. Omdat dit grote investeringen vereiste, werden productie en distributie als publieke taken gezien. In de loop van de 20e eeuw fuseerden lokale bedrijven tot regionale partijen. In de jaren ‘80 en ‘90 ontstonden landelijke energiebedrijven. Om een vrije Europese markt te creëren, werd de splitsingswet ingevoerd: netbeheer werd een publieke taak, productie een marktactiviteit. Betrouwbaarheid van het net is cruciaal, omdat grote stroomstoringen enorme maatschappelijke schade veroorzaken. Tegelijk moest concurrentie in de productie zorgen voor efficiëntie.

Grid friendly
Vandaag werkt de Europese markt goed, maar de energietransitie veroorzaakt nieuwe knelpunten. Het grootste probleem is netcongestie, dat Nederland jaarlijks vele miljarden kost. Nieuwe infrastructuur bouwen duurt vaak 10 jaar of langer, terwijl elektrificatie en duurzame opwek exponentieel groeien. Netbeheerders zijn gericht op betrouwbaarheid, terwijl toezichthouder ACM de efficiëntie bewaakt. Daardoor werd lange tijd alleen verzwaard bij concrete aanvragen, niet anticiperend op toekomstige groei – een aanpak die nu tekortschiet.

Innovaties ontstaan bovendien vooral bij marktpartijen, waardoor netbeheerders weinig directe controle hebben. Dit maakt de discussie over batterijen als congestieverzachter complex. Energieopslag is relatief nieuw in het systeem en tot enkele jaren geleden bestond er geen regelgeving voor. Ook het begrip ‘congestieverzachter’ komt niet voor in Europese of nationale codes. In andere landen spreekt men vaak van ‘grid friendly’.

Perspectief van netbeheerders
Voor netbeheerders staat betrouwbaarheid voorop. Idealiter zouden zij volledige controle hebben over batterijen, maar eigenaarschap is verboden in de Europese regelgeving, omdat netbeheerders de markt niet mogen beïnvloeden. Alleen volledig geïntegreerde netwerkbatterijen (‘grid boosters’) zijn toegestaan, maar die mogen dan weer niet worden ingezet voor congestiebeheer, aangezien congestiediensten door marktpartijen kunnen worden aangeboden.

Lees de volledige column van Koen Broess (Energy Storage NL) hieronder in de maart 2026-editie van Solar & Storage Magazine.