Europese Commissie presenteert strategie voor investeringen in duurzame energie

Het realiseren van de energietransitie vereist volgens schattingen van de Europese Commissie tot 2030 jaarlijks 660 miljard euro aan investeringen, oplopend tot 695 miljard euro tussen 2031 en 2040.

Recordbedrag vereist
Dit is een forse stijging vergeleken met het jaarlijkse gemiddelde van 240 miljard euro tussen 2011 en 2021. Deze investeringen moeten zich richten op energieopwekking, energie-efficiëntie en infrastructuur zoals elektriciteitsnetten.

De Europese Investeringsbank (EIB) speelt een centrale rol in de strategie van de Europese Commissie. De bank is van plan de komende 3 jaar meer dan 75 miljard euro aan financiering beschikbaar te stellen ter ondersteuning van de doelstellingen van de energietransitie. ‘Om ervoor te zorgen dat de Europese economie wordt aangedreven door veilige, betaalbare en schone energie, moeten we het tempo en de omvang van investeringen opvoeren’, licht Dan Jørgensen, Europees commissaris voor Energie en Huisvesting, toe. ‘Alleen publieke financiering is niet genoeg. We moeten strategisch privaat kapitaal inzetten.’

Publiek als katalysator
Hoewel publieke financiering een essentiële rol speelt als katalysator, vereist de energietransitie vooral de mobilisatie van aanzienlijk meer privaat kapitaal. Door publieke financiering als katalysator te gebruiken, wil de Europese Commissie projecten ontrisken, financieringskosten over de tijd spreiden en een bredere basis van investeerders aantrekken, waaronder grootschalig institutioneel kapitaal.

In Europa wordt naar schatting 33,7 biljoen euro aan vermogen beheerd door private partijen. Institutionele beleggers zoals verzekeraars en pensioenfondsen beheren meer dan 12 biljoen euro aan vermogen in Europa en zoeken de langetermijn stabiele rendementen die energieprojecten kunnen bieden binnen een geschikt kader.

4 concrete maatregelen
De strategie omvat 4 concrete maatregelen. Ten eerste wordt de toegang tot kapitaalmarkten voor netbeheerders verbeterd. De EIB richt een Strategic Infrastructure Investment Fund (SII Fund) op dat naar verwachting tot 500 miljoen euro aan eigen vermogen aan netbeheerders moet verstrekken. Daarnaast onderzoeken de Europese Commissie en de EIB de mogelijkheid om een faciliteit op te zetten waarmee netbeheerders hun toekomstige inkomstenstromen kunnen securitiseren in ruil voor directe liquiditeit.

Ten tweede krijgen netbeheerders ondersteuning door de mogelijkheden van banken om te lenen te versterken. Het doel is het gebruik van zogenaamde securitisatie van bankleningen en bemiddelde leningen voor kleine netbeheerders te vergroten, samen met de EIB.

Innovatieve technologieën
Ten derde worden gerichte publieke middelen ingezet om innovatieve schone energietechnologieën en energie-efficiëntie-investeringen te ‘ontrisken’. Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) schat dat ongeveer 35 procent van de emissiereducties die nodig zijn tegen 2050, afhankelijk zal zijn van technologieën die nog niet op de markt beschikbaar zijn. Samen met de EIB versterkt de Europese Commissie de steun voor de volgende generatie schone energietechnologieën, waaronder langdurige energieopslag, drijvende windenergie, oceaanenergie en geavanceerde bio-gebaseerde hernieuwbare oplossingen.

Dit omvat ook financiering van onderzoek naar kleine modulaire kernreactoren (smr’s) in Europa. De Europese Commissie overweegt een aanvullende financiering van 200 miljoen euro uit het Innovatiefonds tot 2028 om de ingebruikname van eerste commerciële eenheden van innovatieve nucleaire technologieën te ondersteunen door middel van garanties die risico’s verkleinen.

Voor energie-efficiëntie lanceren de Europese Commissie en de EIB in 2026 een pilotregeling die gericht is op het mobiliseren van 500 miljoen euro aan financiering om het aanbod en de acceptatie van ‘energie-efficiëntie als dienst’-modellen te versnellen.

Investeringsraad opgericht
Tot slot wordt een Energy Transition Investment Council opgericht met de investeringsgemeenschap. Dit moet langetermijninvesteringen in de energiesector ondersteunen, onder meer door ervoor te zorgen dat het overheidsbeleid aansluit bij de behoeften van investeerders. De raad wordt later dit jaar bijeengeroepen door de commissaris voor Energie en Huisvesting.

De voorgestelde maatregelen geven uitvoering aan het Affordable Energy Action Plan om het concurrentievermogen van Europa te versterken, de energieafhankelijkheid te verminderen en de betaalbaarheid voor huishoudens te vergroten. ‘Schone energietechnologieën die in eigen land worden geproduceerd, zijn de sleutel tot het waarborgen van betrouwbare en betaalbare energie en het versterken van het leiderschap van de EU op het gebied van netto-nultechnologieën’, aldus Jørgensen.

Citizens Energy Package
Naast de investeringsstrategie presenteerde de Europese Commissie ook een Citizens Energy Package met concrete acties om energierekeningen te verlagen, burgers in staat te stellen hun eigen schone energie te produceren en te delen, en energiearmoede te bestrijden.

Consumenten kunnen profiteren van sneller overstappen van energieleverancier, lagere belastingen en heffingen op hun elektriciteitsrekeningen en transparantere informatie op energierekeningen en contracten.