Netbeheerders van start met nieuwe regels: lagere prioriteit mkb en laadpalen op stroomnet

Met het vernieuwde prioriteringskader van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) krijgen maatschappelijk vitale functies voorrang binnen de schaarse ruimte op het elektriciteitsnet. Congestieverzachters zoals batterijen en vitale functies zoals ziekenhuizen, drinkwaterbedrijven en brandweerkazernes krijgen als eerste toegang tot nieuwe of zwaardere stroomaansluitingen. Daarna zijn woningbouw, scholen en warmteprojecten aan de beurt.

Kleinbedrijf achteraan rij
Als er daarna capaciteit beschikbaar is, komen vanaf 1 januari 2027 de klanten zonder prioriteit aan de beurt. Tot nu toe stonden alleen klanten met een grootverbruiksaansluiting zoals industrie en grote bedrijven op de wachtlijst als er onvoldoende capaciteit beschikbaar was. Voor kleinverbruik zoals woningen met een kleine aansluiting tot 3 keer 80 ampère werd ruimte gereserveerd. Vanaf 1 juli verandert dat en behandelen de netbeheerders alle aanvragen op grond van het prioriteringskader.

Tussen 1 juli 2026 en 1 januari 2027 wordt de ruimte die tot nu toe gereserveerd werd stapsgewijs verdeeld aan klanten met prioriteit op volgorde van het prioriteringskader. Voor woningbouwprojecten en scholen kunnen gemeenten bovendien tot 10 jaar vooruit transportcapaciteit aanvragen.

Geen extra capaciteit
De netbeheerders benadrukken dat het prioriteringskader alleen de voorrangsregels biedt en niets verandert aan de lokale situatie op het stroomnet. Of aanvragen met voorrang zoals woningbouwprojecten en vitale functies ook daadwerkelijk aangesloten kunnen worden, hangt af van de ruimte op het stroomnet.

Om te bepalen welke ruimte er is, voeren de netbeheerders periodiek berekeningen uit op grond van de actuele situatie en de meest recente verwachtingen over toekomstige ontwikkelingen. Hierbij kijken zij naar de groei van de vraag naar transportcapaciteit door bijvoorbeeld toename van warmtepompen of de bouw van een nieuw middenspanningsstation.

Regionale verschillen groot
De uitkomst van de berekening hoeveel ruimte er beschikbaar is, kan regionaal verschillen. In sommige regio’s is er vanaf 1 juli nauwelijks meer ruimte te verdelen, zelfs voor de stroomaanvragen met voorrang, terwijl er in andere regio’s meer ruimte te vergeven is. De netbeheerders rekenen momenteel door wat de impact is per regio. De definitieve regionale cijfers zullen pas in het najaar van 2026 bekend zijn.

‘De nieuwe werkwijze is potentieel ingrijpend voor huishoudens, kleine ondernemers en woningzoekenden’, stelt koepelorganisatie Netbeheer Nederland. ‘Huishoudens die een zwaardere aansluiting willen doordat ze bijvoorbeeld op inductie willen koken of een laadpaal willen aansluiten, zijn onder deze nieuwe werkwijze ook direct afhankelijk van hoeveel capaciteit er nog beschikbaar is op het net. Voor huishoudens die geen nieuwe of zwaardere aansluiting nodig hebben, verandert er niets.’

Flexibel de norm
Huishoudens kunnen hun energieverbruik slim regelen via bijvoorbeeld een Home Energy Management Systeem, ook wel een energiemanagementsysteem genoemd, of door de uitstelfunctie van specifieke apparaten te gebruiken. Daarmee kan iedereen helpen om de piek op het stroomnet te verlagen. Als 200 huishoudens het gebruik van hun droger uitstellen tot buiten de piek, kun je van die energie 62 huishoudens een dag lang van stroom voorzien.