‘Maak netbeheerders verantwoordelijk voor batterijen in bestaande woonwijken’

Het adviesbedrijf, dat deze week in de Tweede Kamer deelneemt aan het rondetafelgesprek over netcongestie in relatie tot woningbouw, roept in een position paper op om netbeheerders meer taken te geven.

Onvoorspelbaarheid is probleem
Netcongestie introduceert volgens Roodhals Capital een nieuw en moeilijk voorspelbaar risico. De vergunning voor woningen is aanwezig, maar de bouw kan niet worden uitgevoerd, wat leidt tot vertraging of lagere opbrengsten. Exploitatie wordt onzeker door gebrek aan netcapaciteit, wat extra kosten en risico’s met zich meebrengt. Er is geen duidelijke planning of prioritering, wat onzekerheid voor investeerders creëert.

Voor institutionele beleggers is juist die onvoorspelbaarheid doorslaggevend. Zij investeren uitsluitend wanneer risico en rendement in balans zijn. Omdat institutionele investeerders internationaal beleggen, vergelijken zij projecten continu met alternatieven in andere landen. In een concreet voorbeeld uit de praktijk van Roodhals Capital, met een gangbare bouwtijd van circa 2 jaar en gericht op uitsluitend sociale huur, blijkt dat een vertraging van 1 jaar het rendement van de ontwikkelaar met circa 20 procent doet dalen. Dit betekent het verschil tussen een wel of niet haalbaar project.

Batterijen bieden uitkomst
Roodhals Capital stelt als een van de oplossingen van dit probleem voor om netbeheerders niet alleen voor de levering van energie, maar ook voor de opslag van energie verantwoordelijk te maken. Door in bestaande wijken en bedrijventerreinen lokale energiehubs met batterijen te introduceren, ontstaat er 20 tot 30 procent extra ruimte op het net. Dit lijkt technisch haalbaar en is goed financierbaar, aldus het adviesbureau.

Deze maatregel zou ademruimte scheppen om langetermijnoplossingen, zoals uitbreiding van het stroomnet, en continuering van de nieuwbouw te faciliteren. Netbeheerders moeten wel de kans krijgen om aanvullende kosten door te kunnen berekenen aan de afnemers of financiële steun hiervoor te ontvangen vanuit het Rijk.

Internationale voorbeelden bruikbaar
In verschillende Europese landen wordt netcongestie actief gemanaged via flexibiliteitsmarkten, aangepaste aansluitcontracten en vormen van risicodeling. Ervaring in het Verenigd Koninkrijk laat volgens Roodhals Capital zien dat het wegnemen van aansluitingsonzekerheid direct bijdraagt aan investeringsbereidheid.

De Britse nethervorming was expliciet gericht op het bieden van zekerheid aan investeerders en ontwikkelaars, en wordt gekoppeld aan het ontgrendelen van 40 miljard pond, omgerekend circa 48 miljard euro, aan jaarlijkse investeringen. Hoewel dit primair betrekking heeft op energieprojecten, geldt volgens het bedrijf hetzelfde principe voor woningbouw: zekerheid over aansluiting is een basisvoorwaarde voor financierbaarheid.

Totaalprofiel moet verbeteren
Roodhals Capital benadrukt dat het oplossen van netcongestie niet een opzichzelf staande oplossing is, maar een van meerdere maatregelen. De huidige verhouding tussen risico’s en rendement in de woningbouw is voor meerdere projecten uit balans. Alleen een integraal pakket aan maatregelen zou die verhouding kunnen herstellen.

Het adviesbureau stelt 3 hoofdmaatregelen voor. Ten eerste: maak risico voorspelbaar door inzicht te geven in beschikbare capaciteit, betrouwbare aansluittermijnen en woningbouw te prioriteren in het aansluitbeleid. Ten tweede: maak netbeheerders verantwoordelijk voor energieopslag in bestaande wijken. Ten derde: herstel het totaalprofiel door andere risico’s te verlagen, zoals snellere ambtelijke besluitvormingsprocessen, of verhoog het rendement via lagere belastingen.