NIPV: brandbestrijding bij thuisbatterijen vraagt elektrotechnische expertise

Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) heeft een nieuw onderzoek gepresenteerd naar de incidentbestrijding van thuisbatterijen. Het onderzoek laat zien dat woningbranden met thuisbatterijen sneller en intensiever kunnen verlopen dan reguliere woningbranden.

Kettingreactie
Thermal runaway, een ongecontroleerde kettingreactie in de batterij met gevaarlijke effecten, is volgens de onderzoekers lastig te voorspellen. Hierdoor zijn veilige interventiemogelijkheden beperkt. De brandweer zet vooral in op het voorkomen van escalatie naar andere kamers of woningen.

Het uitschakelen van de elektriciteit in de meterkast maakt de batterij niet altijd spanningsloos, waardoor elektrocutierisico’s blijven bestaan. Warmtebeeldcamera’s en explosiegevaarmeters kunnen helpen bij het monitoren van de batterij en explosiegevaar.

8 incidenten geanalyseerd
Het NIPV onderzocht 8 binnen- en buitenlandse incidenten met thuisbatterijen. In alle gevallen was sprake van rook of brand. In 2 van de 8 situaties trad herontsteking of explosie op. 6 incidenten vonden plaats in garages.

Opvallend is dat veel van de incidenten in het rapport werden veroorzaakt door de consumenten zelf. In 1 geval boorde iemand een gat in de muur van de woonkamer, in de veronderstelling dat dit een spouwmuur was. Achteraf bleek dat hij de behuizing van de thuisbatterij had doorboord die zich aan de andere zijde van de muur bevond, in de garage. Uit het boorgat kwam een steekvlam.

In een ander incident uit 2023 beschrijft het NIPV hoe het misging toen de bewoner aan het sleutelen was met een zelfgebouwde thuisbatterij. Een omvormer van het off-gridsysteem had een storing, waardoor de uit 3 kilogram metaal bestaande transformator heet werd en onderdelen als condensatoren zijn gesprongen. Dit leidde tot dampverschijnselen.

Elektrotechnische expertise noodzakelijk
Veilig optreden bij vaste, inpandige thuisbatterijen vraagt volgens het NIPV een combinatie van brandweerkundige en elektrotechnische expertise. Pas na stabilisatie kan een deskundig elektromonteur veilig loskoppelen of demonteren. De thuisbatterijbranche wordt opgeroepen deze expertise structureel beschikbaar te maken.

De brandweer kan tijdens de brandbestrijding slechts beperkt een beroep doen op een persoon met elektrotechnische expertise, terwijl deze kennis juist van groot belang is voor veilige loskoppeling, demontage en verdere afhandeling. Het NIPV roept de branche – fabrikanten, leveranciers en installateurs – op om te werken aan de beschikbaarheid van elektrotechnische expertise in het geval van incidenten.

Handelingsperspectief ontwikkeld
De komende jaren wordt namelijk een sterke toename van het aantal thuisbatterijen in woningen verwacht. Het onderzoek biedt concrete input voor opleiding en training van brandweermedewerkers, het opstellen of actualiseren van aandachtskaarten en het aanscherpen van een fasegewijs handelingsperspectief. Dit loopt van alarmering en eerste inzet tot nazorg.

De bevindingen laten zien dat de verantwoordelijkheid voor veilige afhandeling van incidenten met vaste thuisbatterijen niet uitsluitend bij de brandweer kan worden gelegd. Het NIPV hierover: ‘Voor een veilige en effectieve incidentbestrijding is het van belang dat de thuisbatterijbranche borgt dat passende elektrotechnische expertise beschikbaar komt bij incidenten. Dit betreft met name ondersteuning in de fase waarin de incident-situatie voldoende veilig is en elektrotechnische handelingen noodzakelijk zijn voor een veilige loskoppeling en demontage van de installatie. Zonder deze structurele beschikbaarheid van expertise blijft een belangrijke randvoorwaarde voor veilige incidentafhandeling ontbreken, terwijl het aantal thuisbatterijen in woningen naar verwachting verder zal toenemen.’