Investeringskosten stroomnet stijgen opnieuw, prijskaartje ruim 15 miljard euro per jaar

Netbeheerders investeren de komende jaren gemiddeld jaarlijks ruim 15 miljard euro in het toekomstbestendige energiesysteem. De totale investeringsopgave over 2026-2040 bedraagt 235 miljard euro. Dat is de conclusie van de 2026-editie van het rapport Financiële Impact van Energiebeleid voor Netbeheerders (FIEN26). Het vorige FIEN-rapport ging nog uit van een investering van 219 miljard euro voor dezelfde periode.

Nettarieven verdubbelen
‘De recente investeringsplannen laten een sterkere mate van elektrificatie zien en dat vraagt om meer elektriciteits-infrastructuur’, is te lezen in het rapport dat koepelorganisatie Netbeheer Nederland heeft gepresenteerd. Het verschil bestaat uit lagere investeringen in het net op zee door een daling van 38 gigawatt elektrische aanlanding in FIEN24 naar 30 gigawatt in FIEN26. Anderzijds zijn er 42 miljard euro aan extra investeringen in het stroomnet op land.

Als gevolg van de hogere investeringsbehoefte zullen de netbeheertarieven voor elektriciteit toenemen. Nettarieven voor elektriciteit stijgen gemiddeld met 3,7 tot 6,3 procent per jaar. Dit betekent dat de tarieven in 2040 ongeveer 1,7 tot 2,3 keer hoger liggen dan in 2026. In het vorige FIEN-rapport was dit nog 2,1 tot 2,6 keer.

Omdat de kosten over steeds meer aansluitingen verdeeld worden, is de relatieve toename van de nettarieven kleiner dan de relatieve toename in investeringen. Het FIEN-rapport gaat per 2029 uit van een nieuw tariefstelsel voor kleinverbruik, dat flexibel gedrag financieel beloont en tot lagere tariefstijgingen leidt voor het gemiddelde huishouden. De investeringen voor gas, warmte en waterstof laten geen substantiële verandering zien.

Systeemkeuzes besparen miljarden
‘Netbeheerders hebben de wettelijke taak om iedereen van energie te voorzien en daarom blijven we maximaal investeren in de infrastructuur’, vertelt Hans-Peter Oskam, algemeen directeur van Netbeheer Nederland. ‘Dat kan elektriciteit zijn, maar ook waterstof, groen gas of warmte. Daarvoor is infrastructuur nodig, die de netbeheerders aanleggen en onderhouden.’

Netbeheer Nederland heeft doorgerekend wat mogelijke maatregelen zijn om de investeringsopgave te drukken en het energiesysteem efficiënter te maken. Deze tellen op tot een potentiële demping van 9 tot 33 miljard euro aan investeringen in het elektriciteitsnet op land tot en met 2040. ‘Daarom vragen we overheden om tijdig ruimte te maken voor energie-infrastructuur en dat leidend te laten zijn’, licht Oskam toe. ‘Slim plannen en bouwen gaat vooraf aan slim investeren.’

Voorjaarsnota bevestigt cijfers
Het kabinet heeft de cijfers uit het FIEN-rapport opgenomen in de Voorjaarsnota die afgelopen weekeinde is verschenen. Ten opzichte van de Miljoenennota van afgelopen september neemt de geraamde investeringsopgave voor het elektriciteitsnet tussen nu en 2040 toe. Waar in de Miljoenennota, uitgaande van 38 gigawatt wind op zee, de investeringsopgave tussen 2024 en 2040 werd geraamd op cumulatief 195 miljard euro, loopt deze bij 30 gigawatt wind op zee op tot 212 miljard euro in de periode 2026-2040.

Bij 40 gigawatt wind op zee, zoals afgesproken in het coalitieakkoord, is de investeringsprognose in dezelfde periode cumulatief 246 miljard euro met een bandbreedte van 172 tot 320 miljard euro. Het kabinet gaat in gesprek met de netbeheerders voor verdere duiding bij de nieuwe prognoses en neemt de ontwikkelingen mee in de actualisatie van het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) dat rond de zomer van 2026 plaatsvindt.