Nieuwe rekenmethode levert batterijen in praktijk kleinere veiligheidsafstanden op

Tauw concludeert dat de vaste afstandstabellen die nu voor energieopslagsystemen worden gebruikt te conservatief zijn. Het bureau paste de nieuwe rekenmethodiek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) toe op 39 representatieve batterijsystemen en opslagvoorzieningen.

39 representatieve casussen
Het onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Doel was om inzicht te krijgen in de feitelijke risicoafstanden die de systemen in de praktijk genereren en hoe deze zich verhouden tot de vaste afstandstabellen die het RIVM eerder heeft opgesteld.

Omdat in Nederland geen centrale database beschikbaar is, is door Tauw een brede inventarisatie uitgevoerd via omgevingsdiensten, vergunningen, brancheorganisaties en bedrijven. Dit heeft geleid tot de selectie van de 39 representatieve casussen, verspreid over de relevante ‘typicals’ uit de PGS 37-richtlijnen. Een typical is een standaardconfiguratie die gebruikt wordt om vergelijkbare installaties te groeperen.

Conservatieve tabellen
Uit de risicoanalyses van Tauw blijkt dat moderne, gecertificeerde energieopslagsystemen in de onderzochte configuraties vrijwel nooit een plaatsgebonden risicocontour genereren. Een plaatsgebonden risicocontour geeft aan tot welke afstand de kans op overlijden bij een ongeval te groot is voor permanente bewoning. De berekende effectafstanden vallen in de meeste gevallen substantieel lager uit dan de vaste afstandstabellen van het RIVM suggereren. Dit komt vooral doordat de vaste tabellen zijn gebaseerd op conservatieve aannames, zoals zeer kleine batterijcellen, die in veel moderne systemen niet meer representatief zijn. Alleen mobiele energieopslagsystemen en niet-gecertificeerde systemen laten soms wel relevante risicoafstanden zien.

Waar de vaste afstandstabellen van het RIVM uitgaan van zeer kleine batterijcellen, maken moderne systemen volgens de onderzoekers gebruik van veel zwaardere prismatische batterijcellen. Hierdoor ontstaat in de praktijk een veel lager risico dan de standaardtabellen suggereren. Bij moderne, gecertificeerde batterijsystemen ontstaat volgens de berekeningen vrijwel nooit de plaatsgebonden risicocontour die in de wettelijke norm voor externe veiligheid is vastgelegd.

Gifwolk overschat
Ook het gifwolkaandachtsgebied (GAG) valt in de praktijk veel kleiner uit dan de standaardtabellen aangeven. Vooral bij de opslag van lithium-ijzerfosfaatbatterijen blijkt de vaste afstand van 1.085 meter veel te ruim. In werkelijkheid beperkt het gifwolkaandachtsgebied zich bij alle praktijkcasussen meestal tot enkele tientallen meters.

Initiatiefnemers kunnen met projectspecifieke berekeningen volgens Tauw aantonen dat hun installatie veilig is, ook op locaties waar de vaste afstandstabellen ruimtelijke beperkingen opleveren.

Gegevens nodig
De toepassing van de rekenmethodiek van het RIVM vraagt wel aanzienlijke inspanning bij het verzamelen van gegevens. Bedrijven beschikken niet altijd zelf over alle benodigde technische informatie en zijn daarvoor afhankelijk van leveranciers en installateurs.

Wanneer informatie niet beschikbaar is, of wanneer de gegevensuitvraag als te complex wordt ervaren, ligt het voor de hand om terug te vallen op de vaste afstandstabellen. Uit het onderzoek van Tauw blijkt echter dat deze tabellen in veel gevallen conservatiever zijn dan de berekende projectspecifieke afstanden. Dat kan ertoe leiden dat grotere dan realistische risicocontouren en aandachtsgebieden worden gehanteerd, waardoor een energieopslagsysteem of opslagvoorziening ruimtelijk minder goed inpasbaar lijkt dan op basis van een concrete berekening feitelijk het geval is.

Scholen en ziekenhuizen
De onderzoekers vergeleken de berekende veiligheidsafstanden tot slot ook met de ligging van kwetsbare gebouwen zoals scholen, ziekenhuizen en woonwijken. In de meeste praktijksituaties overlappen de berekende afstanden niet of nauwelijks met dergelijke objecten. Overlap komt vooral voor bij de meer risicovolle configuraties zoals mobiele systemen en opslag van beschadigde batterijen.

Wanneer de vaste afstandstabellen zouden worden gehanteerd, zou in aanzienlijk meer gevallen overlap optreden. De projectspecifieke toepassing van de rekenmethodiek leidt daarmee tot een realistischer beeld van de werkelijke ruimtelijke belemmeringen dan het gebruik van generieke afstanden, zo concludeert Tauw.