Raad van State vernietigt vergunning van zonnepark in Budel

De hoogste bestuursrechter van Nederland stelt dat de gemeente de Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant niet correct heeft toegepast. Het geplande zonnepark met 104 megawattpiek zonnepanelen en een oppervlakte van 76,5 hectare tussen de Ruilverkavelingsweg en de Randweg Oost moet volgens het college van burgemeester en wethouders stroom leveren aan ongeveer 35.000 huishoudens. Het projectgebied biedt ook ruimte voor 6 batterijen, 16 transformatorstations en 30 cameramasten.

Provinciale zonneladder geschonden
De zonneladder in de Omgevingsverordening geeft de voorkeursvolgorde voor locaties van zonneparken weer. Eerst wordt gekeken naar andere vormen van duurzame energie, vervolgens naar vestiging binnen stedelijk gebied, meervoudig ruimtegebruik in landelijk gebied of bestaand ruimtebeslag op bouwpercelen, en daarna gronden aansluitend aan stedelijk gebied. Pas als laatste trede komen zonnepanelen in landelijk gebied aan bod.

De Raad van State constateert dat het college in juli 2022 niet heeft getoetst aan de toen geldende versie van artikel 3.41 van de Omgevingsverordening. In deze versie waren ten opzichte van de eerdere versie onderdelen 1 tot en met 4 toegevoegd. De tekst was daarmee wezenlijk anders. Het college verwees alleen naar de oude versie waarin deze onderdelen nog niet waren opgenomen. Ook de verwijzing naar de Visie zonneparken Cranendonck 2019-2024 voldeed niet, omdat daarin de inhoud van de nieuwe criteria niet voorkwam.

Kwaliteit landbouwgronden onvoldoende
De rechtbank oordeelde eerder dat het zonnepark niet in trede 4 van de gemeentelijke zonneladder valt. Deze laatste trede betreft grootschalig enkelvoudig gebruik van productieve landbouwgrond.

De Raad van State oordeelt nu echter dat het college niet inzichtelijk heeft gemaakt welke uitleg het aan het begrip grootschalig enkelvoudig heeft gegeven. Het projectgebied is in de gemeentelijke structuurvisie aangewezen als grootschalig agrarisch gebied met een oppervlakte van ongeveer 76,5 hectare. Het college markeerde de gronden in strijd met de zonneladder als trede 3 plus, een aanduiding die volgens de rechter geen basis heeft in de gemeentelijke visie.

Daarnaast heeft het college onvoldoende onderbouwd dat de gronden kwalificeren als minder efficiënte landbouwgronden zoals bedoeld in trede 3 van de zonneladder. Het college verwees naar plassen op akkers na een regenbui en een dunne toplaag die snel uitdroogt, maar onderbouwde deze beweringen niet met objectieve en controleerbare gegevens. De landbouworganisatie ZLTO Groote Heide en omwonenden hadden juist aangevoerd dat het grotendeels bruikbare landbouwgronden van gemiddelde kwaliteit betreft en dat een gedeelte is gedraineerd.

Landbouwstructuur en participatie
De gemeente heeft volgens de Raad van State ook een te beperkte uitleg gegeven aan het begrip verslechtering van de landbouwstructuur. Het college bezag alleen de gevolgen voor de bodemkwaliteit, maar niet welke gevolgen de afsplitsing van landbouwgronden van bedrijfslocaties rondom het projectgebied kunnen hebben. Agrarische bedrijven in de omgeving hebben een groot deel van hun gronden verkocht aan de projectontwikkelaar, waardoor zij afhankelijk worden van verder weg gelegen gronden.

Ook op het punt van financiële participatie faalde de motivering. De gemeente eist dat 50 procent van het project in eigendom van de lokale omgeving is. Het college verwees voor de invulling hiervan naar de anterieure overeenkomst tussen de gemeente en de projctontwikkelaar, maar deze overeenkomst was niet met het ontwerp van de omgevingsvergunning ter inzage gelegd. Dat is weer in strijd met de Algemene wet bestuursrecht en de rechtszekerheid.

Selectieprocedure onduidelijk
Tot slot heeft het college onvoldoende inzichtelijk gemaakt hoe de selectieprocedure voor het zonnepark is verlopen. Van de 10 ingediende initiatieven voor een zonnepark selecteerde een ambtelijke regiekamer er 4, waaronder Zonnepark Aardbrandsven. Het college lichtte wel toe dat de regiekamer een clustering en selectie heeft gemaakt, maar maakte niet duidelijk volgens welke criteria de initiatieven zijn beoordeeld en hoe deze criteria zijn toegepast.

Al met al moet de gemeente nu binnen 13 weken een nieuw besluit nemen over de vergunningsaanvraag. In september 2025 had het college de omgevingsvergunning al opnieuw verleend, maar ook dit besluit is door de Raad van State vernietigd omdat dezelfde gebreken niet waren hersteld.