Henry Lootens: ‘Kennisdeling cruciaal voor doorbreken impasse woningverduurzaming’

Jij maakte je de afgelopen tijd behoorlijk druk over een gebrek aan kennis over de meterkast…
‘De discussie over wat wel en niet kan op een 1-faseaansluiting laaide flink op in de sociale en traditionele media. Congestie zit de overgang van 1- naar 3-fase in de weg, en dus de verdere energietransitie van huishoudens. Die stelling werd door menigeen geponeerd, tot mijn lichte irritatie.’

Dat is een misverstand?
‘Dat zich steeds breder verspreidt. Ook wethouder Senna Maatoug van de gemeente Utrecht deed onlangs een duit in het zakje, naar aanleiding van het grote congestieprobleem in haar stad. Ze zei dat 70 procent van de woningen een 1-faseaansluiting heeft, waarbij je geen elektrische auto kunt opladen met een eigen laadpaal of een warmtepomp kunt aansluiten. Ik werd ook benaderd door de gemeente Rotterdam; ze moeten er iets mee in hun beleid, hoe zit het nou echt? En tijdens het Energie Theater werd de vraag meermaals gesteld: moet ik naar 3-fase als ik een batterij en/of warmtepomp wil? Ik moest daar iets mee.’

Vandaar het position paper dat je vorige week publiceerde?
‘Ik geef wel vaker mijn mening, maar het was in dit geval goed om die nauwgezet en uitgebreid te verwoorden in een gedegen stuk. Dat deed ik samen met Nando Tolboom, die veel meer van warmtepompen weet dan ik. Hoe organiseren we de elektrificatie van woningen, maken we toekomstbestendige keuzes, zodat we samen verder kunnen met de energietransitie? Kennisdelen is cruciaal om de impasse van nu te doorbreken.’

Installateurs zijn belangrijke spelers in dit verhaal, jij maakte je al eerder druk over een gebrek aan kennis over de meterkast….
‘3 fase is niet fout. Het is echter geen doel op zich. De reflex van velen is simpelweg het aansluitvermogen van apparaten die er al zijn en nog worden gekocht optellen om te bepalen wat nodig is in de meterkast. Je komt dan al snel op een zwaardere aansluiting uit. Dat is gemakkelijk, je hoeft er niet over na te denken. Installateurs hanteren niet zelden apparatenlogica, geen systeemlogica waarbij de flexibele inzet binnen een integraal energiesysteem centraal staat. Het gaat tevens over hoe en wanneer je welke apparaten inzet, en dat is natuurlijk ook een kwestie van gedrag.’

Van huishoudens.
‘We zijn er met z’n allen aan gewend geraakt om de thermostaat aan te zetten als we wakker worden of thuiskomen van het werk. Is je huis goed geïsoleerd, dan is het echter zinvol om je huis al voorverwarmd te hebben voor die piekuren. Het is dan ook helemaal niet erg als de warmtepomp even uitschakelt als je de kookplaat aanzet. Een elektrische auto kun je ook ’s nachts laden. Consumenten kunnen hun gedrag aanpassen op het net; er is geen reden om dat niet te doen.’

Jullie boodschap is?
‘Het is fijn om 3 fase te hebben, maar het is niet strikt noodzakelijk voor de verduurzaming van de meeste woningen, ook niet voor de warmtetransitie. Het is nu vaak een rommeltje in de meterkast, ook omdat de werkterreinen van de e- en w-installateurs steeds meer overlappen. Consumenten kunnen tegenwoordig ook bijvoorbeeld automaten en andere spullen voor de meterkast bij Hornbach kopen, en ook thuisbatterijen. Iedereen doet maar wat. Regie is noodzaak. In dat kader moeten er tevens randvoorwaarden komen voor het toepassen van batterijen en warmtepompen.’

Zoals?
Wij stellen er diverse voor, bijvoorbeeld geen gratis verwijdering van gasaansluiting zonder een aantoonbare netvriendelijke warmteoplossing. Je zou ook de thuisbatterij kunnen verbieden bij huishoudens met een gasaansluiting en een vermogensbeperking op 1 fase instellen, zodat die geen speeltje wordt van de rijken die energiehandel leuk vinden. Dat klinkt wellicht provocatief, maar als we met zijn allen verder willen, zijn ook dit soort kaders noodzaak.’