Kennis en opleidingen batterijen: ‘We moeten weer bij nul beginnen’

Jij geeft met Boschrijk Power Academy onder andere opleidingen thuisbatterijen aan installateurs, hoe lopen die?
‘Thuisbatterijen krijgen tractie in Nederland. Ze gaan in steeds grotere getale over de toonbank en worden veelal geplaatst door installateurs die zich eerder op zonnepanelen voor consumenten focusten. Bij hen klotst het geld doorgaans niet tegen de plinten, vanwege de neergang van die markt. Ze willen vaak wel, maar investeren in een opleiding is voor velen een issue.’

En wat betreft grote batterijen?
‘Die markt draait al volop, hoewel er nog weinig normen bestaan en de regelgeving indirect is. De PGS 37-1 voor lithiumhoudende opslagsystemen is nog niet juridisch vastgelegd in de Omgevingswet. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) verwijst nog naar de NEN 1010:2015, waarin veilige installatie van batterijen nog niet wordt geadresseerd. Dat gebeurt wel in de update van deze norm, maar die is nog niet wettelijk verankerd. Dat motiveert installateurs niet om actie te ondernemen.’

Een opleiding te volgen?
‘Onze open trainingen en die op maat voor zakelijke batterijen trekken nu echt wel aan. Er zijn een aantal grotere spelers, tientallen, die investeren in kennis en kunde zeer serieus nemen. Daarnaast komen er hier steeds meer inspecteurs over de vloer. Er is al even een inspectieregeling in de maak. Dat werk nadert nu zijn voltooiing en zal deze zomer klaar zijn.’

Hoe is het kennisniveau in de markt?
‘De PGS-37 spreekt over energieopslagsystemen (eos) met een capaciteit groter dan 20 kilowattuur. In de aankomende inspectieregeling gebruiken we in lijn daarmee dezelfde term, terwijl beos een stuk duidelijker zou zijn – we hebben het over batterijen. In de markt wordt ook veelvuldig gesproken over bess of zakelijke batterijen of c&i-batterijen. Dat alleen al zorgt voor heel veel verwarring. Veel mensen die hier over de vloer komen, weten niet eens dat die systemen lithium bevatten, of dat dat een gevaarlijke stof is.’

Je hebt het over basale kennis…
‘Dat lijkt wellicht zo voor mensen die al jaren bezig zijn met batterijen. Voor velen zijn die echter nieuw. Net zoals pv dat 20 jaar geleden was. Een groot deel van de installateurs is er ook nog niet aan begonnen. Ze hebben dus uitleg nodig; over producten, normering, functionaliteiten, verkoop, techniek, elektrotechnische installatie… We zullen opnieuw moeten beginnen.’

Zeer laagdrempelig insteken?
‘Exact. Daarnaast hebben we het niet over zonnepanelen. Die kun je gewoon op een dak leggen, de meterkast wat aanpassen, en klaar. Gaat er iets kapot, geen probleem. Dan komt er een week later iemand voorrijden die het fixt. Een batterij is voor steeds meer bedrijven onderdeel van de bedrijfsvoering. Ze is noodzakelijk om de boel aan de gang te houden. Hoe zorg je dat ze optimaal haar werk doet, hoe organiseer je dat? Is er iets aan de hand, ook vrijdag om 5 uur, wordt het dan direct opgelost? Wie is daarvoor verantwoordelijk? Kortom, de rol van de installateur verandert. Die wordt een energieregisseur: draagt zorg voor de beschikbaarheid van energie wanneer die nodig is, met behulp van opwek, opslag en slim verbruik.’

Terug naar de thuisbatterij, meer installateurs zouden een opleiding moeten volgen?
‘De apparaten van nu zijn al gemakkelijker te installeren dan die uit het verleden. Maar het is toch oppassen. De meterkast zal bij plaatsing vaak worden uitgebreid, wat goed moet gebeuren. Er zijn ook een aantal belangrijke andere veiligheidsaspecten waar rekening mee moet worden gehouden. Ook slimme sturing met een energiemanagementsysteem (ems) vraagt om specifieke kennis.’

Er was ooit sprake van een erkenningsregeling voor installateurs van thuisbatterijen…
‘Inclusief een aantal opleidingslocaties verspreid over Nederland. Dat is echter nooit van de grond gekomen. Daar is tot op heden niets van gekomen, iedereen heeft zijn eigen agenda. Ik zet me daar echter nog steeds voor in. Daarnaast: als we daar niet met zijn allen op doorpakken, zullen de verzekeraars vast in actie komen.’

Op welke manier?
‘Geen erkende installateur, geen verzekering – zoals ze dat nu ook steeds vaker bij zonnepanelen doen. En nog een ander verhaal: er moet conform de NEN 3140 veilig worden gewerkt met laagspanningsinstallaties. Dat kennisniveau moet je dus ook hebben wanneer je batterijen plaatst, temeer waar een functionaliteit zoals noodstroomvoorziening specifieke risico’s met zich meebrengt. Ook wat dat betreft is een goede opleiding volgen aan te raden. Zo kun je ook werknemers met de juiste instructies aan het werk zetten. Onze opleidingen zijn daar zeer geschikt voor.’

En die voor grotere energieopslagsystemen gaan vanzelf lopen met de komst van een inspectieregeling?
‘Deze zal naar alle waarschijnlijkheid worden geïmplementeerd als een module van Scope 10. Ze richt zich allereerst op brandveiligheid, het elektrotechnische deel komt pas later. Maar die zal zeker voor versnelling in opleidingen zorgen. Daarbij is duidelijk dat installateurs volop aan de bak moeten. Die regeling gaat, net zoals de PGS 37, over heel erg veel – elektrotechnische brandveiligheid, brandmelding, aanrijbeveiliging, een noodplan, sensoren die CO₂ en H₂ meten, koeling, blusinstallaties… De pv-installateur krijgt er opeens een stuk of 6 vakgebieden bij. Dat zal niet meevallen voor velen.’