110.000 huishoudens kiezen vast energiecontract na Iran-oorlog, ook dynamische contracten blijven groeien

De stijgende energieprijzen als gevolg van de oorlog in Iran hebben er volgens de Autoriteit Consument en Markt (ACM) toe geleid dat veel consumenten kritisch naar hun energiecontract hebben gekeken. Waar het afgelopen jaar het aantal huishoudens met een vast energiecontract maandelijks netto met circa 20.000 groeide, was dit in maart maar liefst 110.000. Dat blijkt uit de Energiemonitor van de waakhond.

17.000 dynamische contracten
Deze overstap ging niet ten koste van het aantal afnemers met een dynamisch contract. Dat aantal steeg in diezelfde maand met 17.000 – waarvan 12.000 dynamische stroomcontracten en 5.000 dynamische gascontracten – in lijn met de groei die de ACM al langere tijd waarneemt. De overstap naar vaste contracten is dus vrijwel volledig afkomstig van consumenten die daarvoor een variabel contract hadden.

Eerder adviseerde de toezichthouder consumenten om vanwege de onzekere internationale ontwikkelingen na te denken over welk type contract het beste bij hun persoonlijke situatie past.

Energietransitie biedt bescherming
Nederland is voor circa tweederde afhankelijk van aardgas uit het buitenland. Internationale ontwikkelingen zoals de oorlog in Iran hebben daardoor direct grote gevolgen voor wat consumenten en bedrijven betalen voor energie. Door minder afhankelijk te zijn van gas, bijvoorbeeld door te besparen of te elektrificeren, worden huishoudens en bedrijven weerbaarder tegen prijsschokken. De stijgende gasprijzen zijn volgens de toezichthouder een stimulans om te verduurzamen.

Uit de Monitor blijkt ook dat stijgende gasprijzen nog steeds leiden tot hogere elektriciteitsprijzen, al wordt deze relatie kleiner door het groeiende aandeel hernieuwbare energie. Op steeds meer momenten is goedkope wind- en zonne-energie voldoende om aan de vraag te voldoen. Dit leidt tot lagere elektriciteitsprijzen en regelmatig zijn de elektriciteitsprijzen zelfs negatief. Huishoudens met een dynamisch contract kunnen daarvan profiteren door hun verbruik naar deze goedkope momenten te verplaatsen.

‘De recente geopolitieke spanningen maken pijnlijk duidelijk hoe kwetsbaar we zijn door onze afhankelijkheid van buitenlands gas’, duidt Manon Leijten, bestuurslid van de Autoriteit Consument en Markt. ‘De energietransitie is de beste bescherming voor de portemonnee van consumenten en bedrijven. Hoe meer we investeren in energiebesparing en hernieuwbare energie, hoe minder last we hebben van prijsschokken. We zien nu al dat op momenten met veel zon en wind de elektriciteitsprijzen fors lager liggen.’

Ruime keuze
Uit de Monitor blijkt dat er nog altijd ruime keuze is voor consumenten, met bijna 30 leveranciers die vaste contracten aanbieden en ruim 30 leveranciers die variabele of dynamische contracten aanbieden. In totaal zijn er in Nederland 52 energieleveranciers met een vergunning om gas of elektriciteit te leveren aan huishoudens en andere afnemers met een kleine aansluiting.

In de Energiewet is geregeld dat leveranciers altijd 2 soorten modelcontracten moeten aanbieden: een modelcontract met variabele tarieven en een modelcontract met een vast tarief voor 1 jaar. De toezichthouder heeft in december 2025 nieuwe modelcontracten vastgesteld en leveranciers 3 maanden de tijd gegeven om deze in te voeren.

Uit controles bleek dat niet alle leveranciers op 1 april 2026 aan deze verplichting voldeden. De ACM heeft deze 17 leveranciers hierop aangesproken. Inmiddels bieden alle leveranciers met een vergunning de verplichte modelcontracten aan.

Tarieven gedaald
De tarieven van aangeboden vaste contracten zijn deze maand met 7 tot 10 procent gedaald ten opzichte van vorige maand. Dit is consistent met de gedaalde groothandelsprijzen. De prijzen voor gas liggen echter nog wel 9 tot 14 procent hoger dan 2 maanden geleden, vlak voor de oorlog. Tarieven voor elektriciteit zijn 4 tot 8 procent hoger ten opzichte van die periode.