Omer Coekaerts: ‘Update RESCert volstrekt onvoldoende, terug naar de tekentafel’

Waarom behoeft de RESCert basisopleiding installateur fotovoltaïsche zonnepanelen (RESCert PV) aanpassing?
‘Het Europese Renewable Energy Directive werd oktober 2023 formeel bekrachtigd door de Raad van de Europese Unie en trad een maand later in werking. Daarin staat onder meer dat lidstaten moeten zorgen voor voldoende opleiding en certificering van installateurs. Deze richtlijn verplicht bovendien dat opleidingen up-to-date moeten blijven.’

Het idee is?
‘Inzetten op doeltreffende en dus actuele praktijkgerichte opleiding voor installateurs van hernieuwbare energie, meer dan theoretische kennis overbrengen dus. Overheden dienen installateurs ook te motiveren deze te volgen. Daarbij geeft de EU aan dat de stap moet worden gezet van zonnepaneelsystemen naar integrale toepassingen; de combinatie met batterijen, laadinfra en energiemanagementsystemen (ems). Dat moest binnen 18 maanden gebeuren, 25 april 2025 geregeld zijn dus.’

Dat is gelukt in België?
‘Nee. We zitten daardoor met een verouderde RESCert PV. Hij stamt nog uit 2013, uitgezonderd wat lichte aanpassingen. Een certificaat is 7 jaar geldig, daarna moet een opfriscursus worden gevolgd. Die duurt 3 uur. Ik heb daar een dagdeel van gemaakt bij de Energie Academy, om wat meer inhoud te bieden, ook wat betreft opslag en slimme sturing.’

Wat is er gebeurd?
‘Het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) schreef in augustus 2024 een tender uit voor het upgraden van RESCert-PV. Die werd toegewezen aan één van de 9 erkende opleidingscentra in Vlaanderen - SpaceConnect. De timing: februari 2025 een eerste voorstel en april 2025 de start van train the trainer en de cursus. Op 26 mei 2025 werd een “train the trainer” georganiseerd, maar met een volledig theoretische cursus. Dat staat haaks op het pleidooi voor een meer praktijkgerichte opleiding in de Deloitte-studie die VEKA eind 2024 liet uitvoeren.’

Jij was teleurgesteld?
‘Niet alleen ik. Zo waren onder andere ook de werkgeversorganisatie voor de elektrotechnische sector Nelectra, sectorfederatie voor installatie en energiebedrijven Techlink, het opleidings- en kennisplatform Eloya en recyclingorganisatie PV Cycle zeer kritisch. Dat hebben we ook aangegeven. VEKA gaf SpaceConnect opdracht de cursus verder af te werken met als doelstelling de cursus op te starten januari 2026.’

Met een beter resultaat?
‘We waren enorm verrast toen we op 4 juli, 29 augustus en 7 oktober 2025 plots draft slides kregen – 631 stuks in totaal – en dat de originele cursus verdwenen was. Het probleem werd nog erger, en dat gold dus tevens voor de tegenstand. Sindsdien is er weinig beweging. VEKA treedt niet daadkrachtig op; heeft eind februari dit jaar aangegeven dat er slechts nog ruimte is voor lichte aanpassingen, verder niet. Deze aanbesteding is, kortom, geen succes gebleken, er komt ook geen nieuwe naar het zich nu laat aanzien. Het laatste nieuws kwam 6 mei 2026 jongstleden binnen. Een deel van de slides was kwijt. Men ging dit herschrijven. Op 15 mei 2026 zouden we echter toch een volledige cursus ontvangen om opnieuw te bekijken. Die is nog niet binnen.’

Wat is het gevolg?
‘We zitten ongelofelijk in de misère. De nieuwe cursus is niet in lijn met de wensen van de EU en doet ook geen recht aan de ontwikkelingen in de hernieuwbare-energiemarkt. Batterijen worden al volop geïnstalleerd in Vlaanderen. Met de stijging van de energieprijzen van nu gaat het steeds sneller. Bij de verkoop worden allerhande verhalen verteld over de slimme batterij en slimme sturing, over geld verdienen met een dynamisch energiecontract, netondersteuning, noodstroomvoorziening…

Je punt is?
‘Op de website maak je meterslim.be vind je meer dan 80 ems-aanbieders, ieder met hun eigen software en functionaliteiten. Daar betaal je echter voor als eindgebruiker. De belangrijkste toegevoegde waarde, zowel voor onze energietransitie als de portemonnee, zit simpelweg in zoveel mogelijk opgewekt vermogen zelf gebruiken, door dit tijdelijk op te slaan in een batterij. De rest is spielerei. Optimaal adviseren vraagt om de juiste kennis.

En optimaal installeren om de juiste technische kennis…
‘Anders ontstaan er problemen, zoals we met regelmaat zien. Zo worden nu vaak oude omvormers vervangen door hybride omvormers, in voorbereiding op of bij het plaatsen van een batterij. Dan moet je wel weten hoe je dat moet doen. Daarnaast, een batterij is geen zonnepaneel. Veiligheid is cruciaal, bijvoorbeeld wat betreft de plek waar je haar plaatst. En wat betreft kabelafstanden zijn er bijvoorbeeld verschillen tussen batterijen met hoge en lage spanning.’

Jij maakt je zorgen?
‘Absoluut. Het kennisniveau van vele installateurs is dramatisch. Er zijn met de toenemende populariteit van batterijen bovendien steeds meer mensen die batterijen installeren als een leuke bijverdienste. Ook die zien we hier vaak. Slechts 50 procent van onze cursisten slaagt de eerste keer. Maar zijn ze eenmaal gecertificeerd dan zijn ze dat voor lange tijd, terwijl het werkveld snel verandert.’

Wat is er nodig?
‘Dat men om te beginnen de studie van Deloitte over RESCert van december 2024 eens aandachtig leest en tracht te begrijpen. Ik heb in 2021 VEKA reeds geïnformeerd over de problemen bij de opleidingen die door Deloitte zijn vastgesteld, maar niet kunnen verklaren omdat relevante kennis en inzicht ontbreken. De manier waarop men nu denkt is volledig fout. Die cursus gericht op integrale systemen – het opwekken van zonnestroom, opslag en slimme sturing – is noodzaak. Maar dan wel één waar iedereen iets aan heeft, goed aansluitend op de wereld van de installateur en dus zeer praktisch. Wat nu in de steigers staat is volstrekt onvoldoende, en met een aanpassing hier en daar niet te corrigeren. Men zal dus – links- of rechtsom – terug naar de tekentafel moeten om die alsnog te ontwikkelen. Daarbij is grote haast geboden.’