Minister Bonte wil tijdsafhankelijk capaciteitstarief zo snel mogelijk invoeren

Parlementslid Kris Verduyckt (Vooruit) stelde tijdens een vergadering van de Commissie voor Wonen, Toerisme, Energie en Klimaat vragen over het spanningsveld tussen de prijssignalen op de elektriciteitsmarkt en het capaciteitstarief.

Denkfout
‘We zitten met een denkfout in het systeem’, licht Verduyckt toe. ‘Eigenlijk zou je tegen mensen moeten zeggen dat overdag, wanneer de zon schijnt en de prijzen laag zijn, het beste moment is om bijvoorbeeld hun batterij op te laden en hun was te doen, of dus energie te verbruiken. Maar anderzijds worden mensen, als ze dat doen, gestraft door het capaciteitstarief.’

Minister Bonte erkent dat probleem. ‘In bepaalde situaties ontstaat vandaag reeds een spanningsveld tussen de prijssignalen op de elektriciteitsmarkt en het capaciteitstarief. Negatieve of zeer lage elektriciteitsprijzen stimuleren afnemers om hun verbruik te verhogen. Op momenten van een overaanbod, wordt effectief gevraagd om dan maximaal energie te gebruiken, terwijl het capaciteitstarief net beoogt om hoge afnamepieken te beperken met het oog op een efficiënte dimensionering en benutting van het elektriciteitsnet.’

Time-of-use als oplossing
De minister wil daarom dat het huidige capaciteitstarief snel evolueert. ‘Het huidige capaciteitstarief moet daarom mijns inziens zo snel mogelijk evolueren naar een tijdsafhankelijk model met zogenaamde time-of-use-tarieven’, duidt Bonte. ‘Zo zou een verbruikspiek op momenten waarop extra afname vanuit maatschappelijk oogpunt wenselijk is, zoals op warme en zonnige dagen of zonnige zondagen, minder zwaar moeten doorwegen dan een verbruikspiek tijdens de klassieke piekuren.’

Dat zou volgens de minister leiden tot een betere benutting van goedkope hernieuwbare energie op momenten dat er veel productie is. ‘Daarom ben ik dus ook een absolute voorstander van een snelle invoering van een tijdsafhankelijk capaciteitstarief’, aldus Bonte.

Bevoegdheid bij regulator
Het bepalen van de nettarieven is echter niet aan de minister, want het is een exclusieve bevoegdheid van de Vlaamse Nutsregulator (VNR). De regulator heeft aangegeven dat die geen plannen heeft om een tijdsafhankelijk capaciteitstarief in te voeren binnen de huidige tariefmethodologie, die loopt tot eind 2028. ‘Maar zoals u weet is die voor een deel afhankelijk van het parlement’, merkt Bonte op. ‘Ik denk dat het zeker aan de orde zou kunnen worden gebracht in het overleg dat het parlement heeft met de VNR om na te gaan wat er ter zake mogelijk is.’

De minister verwijst naar verschillende onderzoeken die al zijn uitgevoerd naar de impact van het huidige capaciteitstarief op de netgebruikers, zowel door het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) als door de VNR. Daarnaast heeft Fluvius 2 voorbereidende studies gepubliceerd rond de invulling van het tijdsafhankelijke capaciteitstarief.

Voordelen voor iedereen
Over de bezorgdheid dat niet alle gezinnen in dezelfde mate hun verbruik kunnen sturen, stelt de minister dat de voordelen van een efficiënter energiesysteem iedereen ten goede komen. ‘Ook gezinnen met een minder stuurbaar verbruik kunnen indirect een voordeel halen uit een aangepaste marktwerking, bijvoorbeeld via lagere gemiddelde energieprijzen en via een efficiënter gebruik van het elektriciteitsnet, wat zich vertaalt in lagere nettarieven’, licht Bonte toe.

Minimumcapaciteitstarief blijft
Over het minimumcapaciteitstarief benadrukt de minister dat de nettarieven uitsluitend tot de bevoegdheid van de regulator behoren. Bij de invoering van het capaciteitstarief werd door de VNR voorzien in een minimale bijdrage voor het gebruik en de uitbating van het stroomnet. ‘De achterliggende logica was dat elke netgebruiker, los van zijn elektriciteitsverbruik, een vaste bijdrage levert, puur voor de toegang tot het net’, duidt Bonte.

Daarnaast oordeelde de VNR ook dat het minimumcapaciteitstarief ervoor zorgt dat netgebruikers die een zeer groot zelfverbruik kunnen realiseren door de nodige investeringen te doen, zoals zonnepanelen, thuisbatterijen en slimme metersystemen, nog steeds een minimale bijdrage zullen leveren. Netgebruikers met recht op het sociaal tarief hoeven geen capaciteitstarief te betalen.

Markt neemt initiatief
Verduyckt wees erop dat de markt het probleem al begint op te lossen als de regulator geen actie onderneemt. ‘Als de VNR geen actie onderneemt, gaat de markt beginnen met een soort hybride contract’, aldus Verduyckt. ‘Men duwt de problemen eigenlijk voor een stuk bij de mensen.’ Hij kondigde aan de VNR over dit onderwerp te zullen ondervragen.

Ook parlementslid Mien Van Olmen (cd&v) ondersteunt de vraag. Zij wees erop dat de glastuinbouwsector eveneens botst op het capaciteitstarief. ‘Zij zouden door te verduurzamen, met de inzet van e-boilers naast hun warmte-krachtkoppelingen, een grote oplossing kunnen bieden voor de netstabiliteit en de groenestroompieken op een efficiënte manier zelf kunnen inzetten’, vertelt Van Olmen. ‘Zij botsen dus ook op die problematiek, waardoor de investeringen nu eigenlijk bijna niet worden benut.’

Debat met regulator
Minister Bonte moedigde de parlementsleden aan om initiatieven te nemen bij de VNR om het debat te voeren. ‘Ik ben op dit moment slecht geplaatst om antwoorden te geven aan jullie, want het debat moet eigenlijk met de VNR worden gevoerd’, aldus Bonte. ‘Ook de vorige minister, mevrouw Demir, naar wie u hebt verwezen, liep niet warm voor het capaciteitstarief. Dat was terecht, denk ik. Het is toch ingevoerd, omdat de bevoegdheid bij de VNR ligt.’

De minister benadrukte dat een efficiënt netgebruik de beste methode is om ook de laagste tarieven te kunnen betalen. ‘Als het net efficiënter wordt gebruikt, is dat in het voordeel van iedereen’, vertelt Bonte. ‘Maar go for it bij de VNR, zou ik zeggen.’

Verduyckt waarschuwde echter voor het volledig afschaffen van het capaciteitstarief. ‘Als je vanaf morgen totaal niet meer naar de capaciteit kijkt, terwijl er een hoop gezinnen zijn waarvoor de prijsprikkel misschien niet belangrijk is, waardoor zij op piekmomenten een nog grotere piek gaan creëren, wordt het voor iedereen duurder’, licht hij toe. ‘Ik ben ervan overtuigd dat het systeem voor iedereen goedkoper wordt als we iedereen meenemen en ervoor zorgen dat het energieverbruik beter wordt gespreid.’