Windmolens en zonnepanelen halen gas in bij wereldwijde stroomproductie

Wind- en zonne-energie produceerden afgelopen maand samen een recordhoeveelheid van 531 terawattuur aan stroom, 54 terawattuur meer dan de stroomproductie met gas van 477 terawattuur. 5 jaar geleden, in april 2021, lag de gasproductie nog op een vergelijkbaar niveau van 476 terawattuur, maar was deze bijna het dubbele van de gecombineerde productie uit wind- en zonne-energie van 245 terawattuur.

Geen overstap gas-kolen
De mijlpaal vond plaats tijdens de eerste volledige maand van de huidige mondiale energiecrisis, veroorzaakt door het conflict in het Midden-Oosten. Dit onderstreept volgens de onderzoekers hoe de snel groeiende wind- en zonne-energieproductie de mondiale elektriciteitsproductie aan het hervormen is, zelfs te midden van de volatiliteit op de fossiele brandstoffenmarkten.

De aprildata laten geen bewijs zien van een wijdverspreide overstap van gas naar kolen wereldwijd, ondanks de aanhoudende zorgen over de energiezekerheid. De wind- en zonne-energieproductie steeg ook in alle landen die aprildata rapporteerden. Wereldwijd groeide de productie naar schatting met 13 procent op jaarbasis, met winst in grote markten waaronder China met 14 procent, de Europese Unie met 13 procent, het Verenigd Koninkrijk met 35 procent, de Verenigde Staten met 8 procent, Australië met 17 procent, Chili met 24 procent en Brazilië met 4 procent.

Binnenlandse bronnen
De aprilmijlpaal is volgens de Ember-onderzoekers onderdeel van een bredere trend en dus geen reactie op de huidige energiecrisis, maar komt op een geschikt moment nu de groeiende wind- en zonne-energieproductie helpt de afhankelijkheid van gasimport te verminderen voor veel landen die door de crisis zijn getroffen.

‘Landen over de hele wereld zijn overgestapt op wind- en zonne-energie omdat ze goedkope, binnenlandse en veilige bronnen van elektriciteit zijn, licht Kostantsa Rangelova toe, wereldwijd elektriciteitsanalist bij Ember. ‘De huidige energiecrisis heeft de economische argumenten voor hernieuwbare energie versterkt in vergelijking met geïmporteerd gas, terwijl er ook een grotere politieke urgentie is ontstaan om de uitrol te versnellen. Voor veel importerende landen is elektriciteit aangedreven door vloeibaar aardgas steeds minder in staat om te concurreren met wind- en zonne-energie.’

Lenteomstandigheden gunstig
Tot dusver hebben wind- en zonne-energie gas slechts in 1 maand overtroffen en niet op jaarbasis. April was de meest waarschijnlijke maand voor deze mijlpaal, aangezien lenteomstandigheden op het noordelijk halfrond, waar het grootste deel van het mondiale vermogen aan zonnepanelen is geconcentreerd, doorgaans sterke windproductie combineren met stijgende zonne-energieproductie. Tegelijkertijd is de elektriciteitsvraag in april meestal lager tussen het verwarmings- en koelseizoen, wat betekent dat de gasproductie doorgaans lager is dan in de meeste andere maanden van het jaar.

Europese besparingen
Zonnepanelen hebben in Europa sinds het begin van dit jaar ondertussen voldoende elektriciteit geleverd om 10 miljard euro aan extra gasimport te vermijden, zo blijkt uit onderzoek van SolarPower Europe. Met 10 miljard euro had de Europese Unie ongeveer 8 gigawatt vermogen aan zonne-energiesystemen kunnen installeren, gelijk aan 12 procent van de totale EU-installatie van vorig jaar, of 44 gigawattuur aan grootschalig batterijvermogen, meer dan 3 keer wat de Europese Unie vorig jaar in dat segment installeerde.

Zonne-energie bespaarde de Europese Unie in maart gemiddeld 110 miljoen euro per dag, toen het conflict begon. De aardgasprijzen zijn verhoogd sinds 1 maart, toen het conflict met Iran escaleerde. Door de sterke beperking van de scheepvaart door de Straat van Hormuz en de beschadiging van fossiele brandstoffeninfrastructuur zijn de prijzen gestegen. Europese gastermijncontracten pieken in maart op meer dan 60 euro per megawattuur, het dubbele van de 30 euro per megawattuur die ze in de voorafgaande maanden gemiddeld waren.

Systeemkosten halveren
‘De volledige kosten van de energiecrisis moeten nog worden gemeten, maar het is een prijs die Europa niet zou moeten betalen’, aldus Walburga Hemetsberger, directeur van SolarPower Europe. ‘Zonne-energie toont de voordelen van een op hernieuwbare energie gebaseerd energiesysteem. De besparingen sinds 1 maart zijn gelijk aan de recente jaarlijkse defensiebegrotingen van België. Dit is slechts een voorbeeld van wat mogelijk is. De energiecrisis na de invasie van Oekraïne wordt geschat op 1,7 biljoen euro, omdat de rekeningen stegen en regeringen de rekeningen van burgers probeerden te beschermen. Het terugdringen van de impact van gas op de groothandelsprijzen voor elektriciteit moet nu een prioriteit zijn.’

Onder een Solar-plus-scenario ontwikkeld door SolarPower Europe zou een grotere uitrol van zonne-energie en energieopslag de kosten van het Europese elektriciteitssysteem tegen 2030 halveren. De Europese Commissie onthulde vorige maand haar noodgereedschapskist AccelerateEU. Deze heeft als doel versnelde actie te bieden om betaalbare en veilige energie te garanderen voor de burgers en bedrijven van de Europese Unie tegen de achtergrond van de crisis.