Project van de week | Brandweerkazerne met batterij en zonnepanelen wint innovatiecompetitie

Technisch dienstverlener Unica Building Services en energiebedrijf Tibo Energy realiseerden samen met installatiebedrijf Beter Duurzaam de verduurzaming binnen de bestaande netcapaciteit. De praktijkcase won deze week de Netcongestie Innovatie Competitie MKB 2026 tijdens de Nationale Netcongestie Dag in Arnhem. Staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei Jo-Annes de Bat reikte de eerste prijs uit. Het winnende project ontvangt 100.000 euro om de toepassing verder op te schalen.

Meerdere obstakels
Bij de verduurzaming van de kazerne moesten meerdere obstakels worden overwonnen. De elektriciteitsaansluiting kon niet worden verzwaard en opgewekte zonne-energie kon niet worden teruggeleverd aan het stroomnet. Energieopslag in batterijen moest voldoen aan strenge veiligheidsnormen. Alternatieven zoals aardwarmteopslag waren niet mogelijk vanwege de doorlooptijd. De verduurzaming moest bovendien financieel haalbaar blijven. Alle werkzaamheden werden uitgevoerd terwijl de kazerne 24 uur per dag, 7 dagen per week operationeel moest blijven.

‘Wat veel gebouwbeheerders niet doorhebben, is dat hun gebouw qua warmteopslag eigenlijk een soort batterij is’, licht Edwin Koers van Unica toe. ‘Wanneer een warmtepomp het gebouw warm stookt wanneer de energie goedkoop is, dan wordt die warmte opgeslagen in de muren en vloeren. Op het moment dat het stroomnet vol is, kunnen zij de warmtepomp gewoon terugschalen. De opgeslagen warmte blijft nog uren in het gebouw aanwezig, net zoals een telefoon niet leeg is zodra je hem ontkoppelt na het laden. In Zeist hebben we zo het gasverbruik met 90 procent weten terug te brengen zonder netverzwaring.’

Integrale aanpak
In nauwe samenwerking met de VRU en de gemeente Zeist realiseerden Unica en Beter Duurzaam een integrale aanpak. Het dak werd voorzien van 266 zonnepanelen met een batterij die de overtollige zonne-energie tijdelijk opslaat. De bestaande koelmachine werd vervangen door een warmtepomp. Het warme tapwater wordt opgewekt door een warmtepompboiler in combinatie met zonnecollectoren. 3 extra warmtepompen werden geïnstalleerd voor verwarming.

De ventilatie van de uitrukgarage kreeg warmteterugwinning. In ruimtes met variabele bezetting werd een op luchtkwaliteit gestuurde ventilatie aangebracht. De verdiepingen die buiten kantoortijd niet in gebruik zijn, worden buiten kantoortijd afgesloten, zodat deze lucht niet verplaatst en geconditioneerd hoeft te worden. Een energiemanagementsysteem (ems) stemt alle installaties op elkaar af en voorkomt onnodige belasting van het stroomnet. Slimme ledverlichting met sensoren verlaagt het energieverbruik. Omdat volledig gasloos nog niet haalbaar was, blijft de cv-installatie als back-up operationeel voor de allerkoudste dagen.

Slimme sturing
Het energiemanagementsysteem van Tibo Energy speelde een belangrijke rol in het project. ‘De bestaande netaansluiting wordt het grootste deel van de tijd niet volledig benut’, vertelt Remco Eikhout, directeur van Tibo Energy. ‘Door installaties slimmer op elkaar af te stemmen, ontstaat binnen bestaande capaciteit vaak meer ruimte dan gedacht. Bij de brandweerkazerne in Zeist hebben we laten zien dat verduurzaming ook in regio’s met een aansluitstop nog steeds mogelijk is, zonder dat direct een zwaardere aansluiting nodig is.’

Het systeem vertaalt actuele prijssignalen iedere 5 minuten automatisch naar keuzes in het energieverbruik. Daardoor kunnen piekbelastingen beter worden gespreid en ontstaat meer ruimte op het bestaande stroomnet. Unica gebruikte geavanceerde simulatiesoftware om de installaties te ontwerpen. Met Energiesimulatie Software en tools als Hysopt en Life Cycle Vision ontwierp het bedrijf een oplossing waarin warmtepompen, energieopslag, slimme ventilatie met warmteterugwinning, ledverlichting en zonnepanelen optimaal samenwerken.

Vakjury
De vakjury van de Netcongestie Innovatie Competitie MKB 2026 die het project deze week een award toekende, bestond uit experts uit netbeheer, wetenschap en het bedrijfsleven, onder wie vertegenwoordigers van Alliander, VNO-NCW en de Technische Universiteit Eindhoven. Bij de beoordeling keek de jury niet alleen naar techniek en schaalbaarheid, maar vooral naar de vraag hoe ondernemers hun bestaande netaansluiting slimmer kunnen benutten zonder extra complexiteit.

Volgens de jury onderscheidt de oplossing van Unica en Tibo zich door de brede toepasbaarheid van het energiemanagementsysteem en de manier waarop actuele prijssignalen automatisch worden vertaald naar keuzes in het energieverbruik. De organisatie van de competitie was in handen van het Nationaal Expertisecentrum Netcongestie.