JA21 stelt Kamervragen over toekomstig tekort aan stroom

De aanleiding voor de Kamervragen is de Monitor Voorzieningszekerheid 2026 van TenneT, waarin de beheerder van het hoogspanningsnet waarschuwt dat Nederland al in 2028 de norm voor voorzieningszekerheid kan overschrijden. TenneT dringt er bij het kabinet daarom op aan om vóór de winter van 2029-2030 een capaciteitsmechanisme in te voeren.

Maximaal 4 uur per jaar
De wettelijke norm is dat het gemiddeld maximaal 4 uur per jaar mag voorkomen dat niet aan de stroomvraag kan worden voldaan. Van den Berg vraagt de minister nu welke aanvullende maatregelen zij neemt ‘om te voorkomen dat Nederland vanaf 2030 niet langer voldoet aan de geldende norm voor voorzieningszekerheid van maximaal 4 uur en onder de wettelijke norm terechtkomt.’

Het Kamerlid wil ook weten welke economische schade het kabinet verwacht als de voorzieningszekerheidsnorm gedurende meerdere jaren wordt overschreden, en of hierover risicoanalyses zijn uitgevoerd.

Afhankelijk van buurlanden
Van den Berg is kritisch over de rol die elektriciteitsimport in het regeringsbeleid speelt. Hij vraagt de minister ‘waarom u elektriciteitsimport uit omringende landen een voldoende betrouwbare pijler acht onder het Nederlandse beleid voor voorzieningszekerheid, terwijl hier ook sprake is van schaarste.’

Ook omringende landen kampen immers met afnemend regelbaar vermogen, zodat zij in tijden van schaarste mogelijk niet kunnen leveren.

Capaciteitsmechanisme: nu of nooit
Een centraal thema in de Kamervragen van JA21 is het capaciteitsmechanisme, een systeem waarbij centrales of andere aanbieders van regelbare stroom – zoals batterijen – vooraf worden betaald voor het beschikbaar houden van productiecapaciteit, ook als zij die niet altijd inzetten.

Van den Berg vraagt of de minister de opvatting deelt ‘dat uiterlijk in de winter van 2029-2030 een capaciteitsmechanisme operationeel moet zijn’. Hij wil ook weten wanneer de minister de formele voorzieningszekerheidsstandaard conform Europese regelgeving vaststelt, ‘zodat de invoering van een capaciteitsmechanisme juridisch mogelijk wordt’, en welke concrete stappen tussen nu en 2029 nog nodig zijn. Het JA21-Kamerlid vraagt tevens welke risico’s op vertraging de minister ziet.

Alle buurlanden van Nederland hebben een capaciteitsmechanisme al ingevoerd of bereiden de invoering voor. Van den Berg vraagt of de minister bereid is ‘om vooruitlopend op een definitief capaciteitsmechanisme tijdelijke maatregelen te treffen om bestaand regelbaar vermogen beschikbaar te houden.’ Daarmee doelt hij op gascentrales die zonder zekerheid over toekomstige inkomsten dreigen te sluiten voordat het mechanisme er is. ‘Kunt u uitsluiten dat bestaande gascentrales vóór invoering van een capaciteitsmechanisme economisch onrendabel worden en daardoor sluiten?’ luidt een van de vragen.

Gasgestookt vermogen
Van den Berg vraagt de minister verder of zij erkent dat Nederland ook na 2035 afhankelijk zal blijven van regelbaar gasgestookt vermogen voor de leveringszekerheid. Tot slot wil hij weten wat de gevolgen zijn voor de elektriciteitsprijs van huishoudens en bedrijven als de tekorten oplopen tot het niveau dat TenneT in 2035 voorziet, en hoeveel gigawatt regelbaar vermogen volgens de huidige inzichten ontbreekt indien geen capaciteitsmechanisme wordt ingevoerd.