Aedes: verlaag servicekosten huurders met zonnepanelen naar kostenneutraal niveau

Met het afschaffen van de salderingsregeling per 1 januari 2027 verdwijnt een belangrijk deel van het voordeel van zonnepanelen voor consumenten met een huurwoning en voor sportclubs. Dat is de kern van de kritiek die experts en betrokkenen uitten tijdens een webinar van het Nationaal Klimaat Platform over ‘het leven na de salderingsregeling’.

Onhoudbare situatie
Anne Leeuw van Aedes schetste namens de brancheorganisatie voor woningcorporaties tijdens het webinar opnieuw een alarmerend beeld. 1 op de 3 huurders wil de zonnepanelen er niet meer bij, zo blijkt uit onderzoek van de Woonbond. ‘Er leeft een soort angst’, vertelt Leeuw. Huurders betalen doorgaans een kleine servicekostenbijdrage per zonnepaneel, gemiddeld zo’n 3 euro per maand. Zij ontvangen in ruil daarvoor een korting op hun energierekening, doordat de stroom die op het dak wordt opgewekt wordt verrekend met hun verbruik. Door de salderingsregeling profiteert de huurder netto van 40 tot 60 procent van de opbrengsten van de zonnepanelen. Na 1 januari 2027 verdwijnt dat voordeel.

‘Het gaat om 1 of 2 tientjes per maand die ze erop achteruitgaan. Voor mensen met een smalle beurs kan dat er heel hard in hakken’, aldus Leeuw tijdens het webinar. Voor woningcorporaties leidt dit volgens Leeuw tot een onhoudbare situatie: zij hebben geïnvesteerd in zonnepaneelinstallaties, maar kunnen de kosten niet langer overdragen aan huurders op een manier die voor alle partijen eerlijk is.

Jaarlijks 15.000 nieuwe zonnepaneelinstallaties
De Aedes Forecast, een openbare dataset van de koepelorganisatie, toont dat het aantal nieuwe zonnepaneelinstallaties terugloopt van 60.000 tot 70.000 per jaar naar slechts 15.000 per jaar over de komende jaren. Die terugval is volgens Aedes grotendeels te wijten aan de abrupte beëindiging van de salderingsregeling.

Leeuw pleit voor directe compensatie aan huurders. ‘Dat is een mes dat aan 3 kanten snijdt. Je helpt de huurder. Je stut het draagvlak en je helpt de corporatie.’ Concreet stelt ze voor de servicekosten voor huurders te verlagen naar een kostenneutraal niveau, zodat de zonnepanelen per saldo niets kosten en niets opleveren. Dat geeft woningcorporaties ook meer ruimte voor gesprekken met huurders over de bredere verduurzamingsopgave, die gaat over isolatie, warmtepompen en warmtenetten.

Deur dicht in Den Haag
Barry Braeken, directeur van woningcorporatie Weller Wonen in Zuid-Limburg met ruim 9.000 woningen, staat voor een direct probleem. Zijn corporatie heeft het zonnepanelenprogramma volledig stopgelegd. ‘Wij halen de 70 procent toestemming van huurders gewoon niet meer. Mensen weigeren toestemming te geven’, vertelt Braeken. Die instemming is wettelijk vereist om renovaties met meer dan 10 woningen tegelijk uit te voeren.

De reden voor de weerstand is diepgeworteld wantrouwen. ‘Huurders zeggen: het zal allemaal wel, maar misschien over 2 jaar komen ze weer met een andere maatregel. Ik neem het risico gewoon niet meer’, aldus Braeken. Hij plaatst dat in een bredere politieke context: ‘Dit is een voorbeeld van waarom mensen steeds minder vertrouwen hebben in de politiek. Men vraagt om eenduidigheid, gewoon duidelijkheid.’ Braeken waarschuwt dat zulke koerswijzigingen het vertrouwen in de politiek verder ondermijnen, ook in volksbuurten, en bijdragen aan het versterken van extremistischer politieke partijen.

Ook voor oplossingen als thuisbatterijen of elektrisch rijden, die vaak worden aangedragen als alternatieven, heeft Braeken weinig goeds te melden. ‘Dat zijn voor huurders geen oplossingen. Het zijn mensen met een smalle beurs. Dat gaan zij gewoon niet kunnen betalen.’

Geen ruimte in begroting
Robert Duiveman van Instituut Publieke Waarden sluit zich daarbij aan. Hij wijst erop dat iemand op het minimumniveau ongeveer 67,50 euro per week heeft voor boodschappen. ‘Als je dan een paar tientjes minder hebt, tikt dat aan’, duidt Duiveman. Hij stelt dat de afschaffing van de salderingsregeling structureel begroot zo’n 2,5 miljard euro oplevert voor de overheid. De compensatie voor huurders wordt geraamd op circa 500 miljoen euro. ‘Maar als je dat adresseert bij het ministerie, dan zeggen ze: daar hebben we geen ruimte voor in onze begroting’, verklaart hij. Zijn conclusie is scherp: ‘Als je zegt over subsidie of compensatie, dan lijkt het net alsof iemand om iets extra’s vraagt. Maar eigenlijk nemen we die mensen iets af.’

Sportverenigingen in de knel
Ook de sportwereld heeft de salderingsregeling volop benut. Nederland telt zo’n 22.000 sportverenigingen op 10.000 accommodaties, waarvan een groot deel inmiddels zonnepanelen op het dak heeft. Leander Lignac van het Kenniscentrum Sport en Bewegen legt uit dat dat juist gunstig leek: de verenigingen verbruiken hun stroom voornamelijk ’s avonds en in het weekend, terwijl de zonnepanelen overdag energie opwekken. Door te salderen kon het jaarlijks verbruik worden afgestreept tegen de jaarlijkse opwek.

Nu die optie wegvalt, staat de sportsector volgens Lignac voor een complexe puzzel. ‘Een batterij ernaast zetten en op die manier configureren: ja, hoe groot moet die zijn in de zomer, tijdens de zomerstop? Dat vraagt een flinke investering.’ Hij signaleert zowel bezorgdheid als onwetendheid bij verenigingen. Sommige clubs wachten bewust met het aanschaffen van zonnepanelen tot er meer duidelijkheid is over de situatie na 2027. Een van die clubs, genomineerd voor de titel Sportaccommodatie van het Jaar, koos bewust voor een batterij erbij als oplossing – maar dat is een luxe die lang niet alle verenigingen zich kunnen veroorloven.

Vanuit de sector zijn initiatieven genomen, zoals een salderingstool via de energiecoachregeling van het NOC*NSF. Die tool maakt inzichtelijk wat de financiële impact is van de afschaffing per vereniging. ‘Maar dat zijn initiatieven die wij als sportsector zelf hebben genomen’, benadrukt Lignac. Van een gesprek met de politiek in Den Haag over gerichte ondersteuning is op dit moment geen sprake.

In gesprek gaan
Voor huurders die zich nu afvragen wat ze kunnen doen, adviseert Leeuw om in gesprek te gaan met de woningcorporatie. ‘Het is voor elke huurder net een beetje anders, afhankelijk van hoeveel servicekosten deze huurder nu betaalt’, legt ze uit. Ze verwacht dat 90 procent van de corporaties voor het einde van 2026 communiceert over de situatie.