Groningen presenteert energieplan, geen grote nieuwe zonneparken meer

De provincie Groningen stelt met het nieuwe Programma Energie 2026-2035, met de titel ‘Energie voor brede welvaart’, aan een energievoorziening te werken die betaalbaar, betrouwbaar en toekomstbestendig is. Het programma is aangeboden aan Provinciale Staten, die er nog op kunnen reageren en aandachtspunten kunnen meegeven. Gedeputeerde Staten stellen het programma naar verwachting in het najaar van 2026 definitief vast.

4 doelen voor 2035
‘De energietransitie is nodig en raakt ons allemaal. We leven in een onrustige wereld waarin energie niet altijd vanzelfsprekend is’, aldus gedeputeerde Marian van Dijken van de BoerBurgerBeweging (BBB). ‘Met dit programma zetten we een duidelijke koers: we werken aan een energievoorziening die betaalbaar, betrouwbaar, beschikbaar en toekomstbestendig is, en die bijdraagt aan brede welvaart in Groningen.’

Het programma werkt aan 4 doelen voor 2035. Eerste doel: maximale energiebesparing door isolatie en verduurzaming van woningen, bedrijven en maatschappelijk vastgoed. Het tweede doel is een brede, toekomstbestendige energiemix van wind, zonne-energie, waterstof en groen gas. Het derde doel luidt een betrouwbaar en flexibel energiesysteem, waarbij netcongestie wordt opgelost en de bestaande infrastructuur beter benut. Laatste doel is een aardgasvrije gebouwde omgeving in 2050, waarbij alle Groningse woningen in 2035 qua isolatie klaar zijn om van het aardgas af te gaan.

Netcongestie topprioriteit
Het stroomnet in Groningen zit op veel plekken vol, waardoor nieuwe projecten moeizaam worden aangesloten. Samen met het concept Programma Energie heeft de provincie daarom ook het Uitvoeringsprogramma Netcongestie vastgesteld, zodat direct gestart kan worden.

Concrete activiteiten zijn het realiseren van energiehubs waar bedrijven gezamenlijk hun energievraag en -aanbod afstemmen, het versnellen van netuitbreidingen en het voorkomen van nieuwe congestie door tijdig te plannen waar extra energie nodig is.

Geen nieuwe grote parken
De provincie kiest er bewust voor om geen nieuwe grootschalige wind- en zonneparken op land toe te staan bovenop wat al is afgesproken in de Regionale Energiestrategie (RES). Groningen heeft zich in dat kader verplicht tot een bod van minimaal 5,7 terawattuur. Het programma laat beperkt repowering toe, het vervangen van bestaande windturbines door krachtigere exemplaren, om bestaande locaties efficiënter te benutten.

Kleinschalige zonneparken aansluitend aan woonkernen blijven wel mogelijk, mits zij landschappelijk passend zijn en gemeenten ermee instemmen. Kleine windmolens tot 15 meter hoogte zijn eveneens toegestaan. De provincie erkent dat na 2030 mogelijk meer opwek nodig is om nationale klimaatdoelen te halen. Hierover gaat zij de komende jaren in gesprek met gemeenten, het Rijk en andere betrokkenen.

Zonnepanelen op daken
De provincie wil de onbenutte potentie van zonnepanelen op daken beter benutten, met specifieke aandacht voor bedrijfsdaken. Gemeenten worden daarvoor ondersteund, mede via energiecoöperaties en -gemeenschappen. Tot 2030 realiseren de Groningse RES-partners nog 1,43 terawattuur aan extra opgesteld vermogen via grootschalige zonneparken als onderdeel van het RES-bod. Daarna verkennen gemeenten en provincie samen wat er na 2030 nodig is. Zonneparken worden zorgvuldig gepland in samenhang met de beschikbare netcapaciteit om nieuwe congestie te voorkomen.

Batterij bij zonneparken
Elektriciteitsopslag speelt een groeiende rol in het Groningse energiebeleid. Bij zonneparken biedt de provincie onder voorwaarden ruimte aan batterijen, zodat duurzame stroom op een later moment beschikbaar is en congestiepieken worden beperkt.

Grootschalige batterijparken zijn voorzien op de 5 XXL-bedrijventerreinen in de provincie, nabij het hoogspanningsnet en de windconcentratiegebieden. In de provinciale omgevingsverordening worden de ruimtelijke voorwaarden en een maximale omvang vastgelegd om te voorkomen dat grootschalige opslag buiten die terreinen terechtkomt.

Wind op zee kans
Groningen beschouwt verder windenergie op zee als een grote economische kans voor de regio. Via de Eemshaven wordt al windstroom aan land gebracht, en dat aandeel groeit. In het akkoord Nij Begun, een overeenkomst tussen Rijk en regio over de toekomst van Groningen, is afgesproken dat minimaal 33 procent van de nieuwe, nationale capaciteit van wind op zee in Groningen aanlandt. Voorwaarde is een zorgvuldige inpassing in het landschap.

De combinatie van grootschalige duurzame elektriciteitsproductie, uitbreiding van de energie-infrastructuur en de aanwezige energie-intensieve industrie versterkt de positie van de Eemshaven als energieknooppunt. Dit biedt volgens de provincie perspectief voor nieuwe bedrijvigheid, werkgelegenheid en innovatie op het gebied van elektrificatie en waterstof.

Tunnel onder Waddenzee
Om de groeiende stroom van windenergie op zee naar Groningen te transporteren, onderzoekt de provincie samen met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat of een tunnel onder de Waddenzee een haalbare aanlandroute is. Waar mogelijk worden elektriciteitskabels ondergronds aangelegd om de impact op het landschap te beperken. De provincie streeft er ook naar dat een significant deel van de windenergie aan land komt in de vorm van waterstof, zodat energie-intensieve industrie er direct gebruik van kan maken.