ESNL: energieopslag hoort thuis in investeringsplannen netbeheerders

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) toetst elke 2 jaar de investeringsplannen van netbeheerders. In die plannen staat hoe netbeheerders de komende 15 jaar denken te investeren in het elektriciteitsnet, gebaseerd op prognoses voor vraag en aanbod van stroom.

2 fundamentele gebreken
De ACM opende recent een consultatie over haar toetsingsmethode voor de investeringsplannen van 2028. Brancheorganisatie Energy Storage NL (ESNL) heeft op die consultatie gereageerd.

De vereniging constateert 2 fundamentele gebreken in de huidige aanpak. Het eerste punt: het beoordelingskader toetst niet of de scenario’s van netbeheerders in lijn zijn met vastgesteld overheidsbeleid. ESNL wijst erop dat de scenario’s van netbeheerders eerder al de transportvraag hebben onderschat. Overheidsbeleid zou als ondergrens moeten dienen, waarbij nationale doelen als eerste worden getoetst in plaats van pas in een latere stap van de beoordeling.

Flexibiliteit als sluitpost
Het tweede bezwaar raakt aan de positie van flexibiliteit en opslag in het toetsingskader. In de huidige opzet komen deze pas aan bod in stap 8 van de beoordeling, als tijdelijke overbrugging wanneer netuitbreidingen niet op tijd gereed zijn. ESNL betoogt dat dit de werkelijke rol van energieopslag miskent. De brancheorganisatie wil dat energieopslag en flexibiliteit al in eerdere stappen van de beoordeling worden meegenomen, zowel als alternatief als aanvulling op netinvesteringen.

Bovendien ontbreekt een heldere terugkoppeling: het is volgens de branchevereniging niet inzichtelijk hoe netbeheerders beoordelen of de flexibiliteitsmaatregelen die zij inzetten, zoals contracten voor congestiemanagement, voldoende zijn. En evenmin welke vervolgstappen zij nemen als dat niet het geval is, aldus ESNL.

Batterijen tellen niet mee
In de praktijk beschouwen netbeheerders opslag vaak als ‘schaarsteneutraal’, waardoor batterijen niet worden meegenomen in analyses van regionale knelpunten op het stroomnet. ESNL stelt dat hiermee de bijdrage die energieopslag kan leveren aan het ontlasten van het net feitelijk buiten beeld blijft.

De veelgehoorde zorg dat batterijen piekmomenten op het net kunnen verergeren, is naar mening van de brancheorganisatie te ondervangen via bestaande contractvormen, zoals het capaciteitssturingscontract (csc) en het balansproductencontract (bpc). Dat zijn overeenkomsten waarbij een netbeheerder en een systeemeigenaar afspraken maken over hoe en wanneer de batterij wordt ingezet, zodat het net er baat bij heeft in plaats van nadeel.

Systeemdiensten
ESNL reageert ook op de vraag van de Toezichthouder wanneer zogenoemde systeemdiensten marktgebaseerd worden ingekocht en wanneer netbeheerders ze zelf realiseren. Systeemdiensten zijn ondersteunende functies voor de stabiliteit van het stroomnet, zoals het in stand houden van een stabiele netfrequentie (red. inertie) of het vermogen van een installatie om zelfstandig het net op te starten (red. grid-forming).

Energieopslag in de vorm van batterij-energieopslagsystemen (bess) kan beide leveren, zo benadrukt ESNL. Ze verwijst naar berekeningen van TenneT waaruit blijkt dat in 2035 tussen de 3 en 7 gigawatt aan batterijvermogen nodig is als de volledige inertiebehoefte van 35 gigawatt volledig door batterijen wordt ingevuld. De brancheorganisatie adviseert de ACM om netbeheerders standaard te laten afwegen of inkoop bij marktpartijen doelmatiger is dan eigen investeringen.

Versnellen én besparen
De ACM constateert al langer sectorbreed een tekort aan tijdige realisatie van investeringen. ESNL wijst erop dat opslag sneller kan worden uitgerold dan traditionele netverzwaring. Toch wordt momenteel niet berekend welk deel van het investeringstekort daarmee kan worden overbrugd. ESNL vraagt de ACM om netbeheerders te verplichten deze bijdrage expliciet te analyseren.

Energieopslag is volgens de brancheorganisatie een zogeheten ‘no-regret’-maatregel: een investering die in alle toekomstscenario’s waarde toevoegt en helpt om zowel over- als onderinvesteringen te beperken. De ACM erkent zelf dat netverzwaring niet per se de goedkoopste oplossing is. Door overheidsbeleid als verplichte ondergrens te verankeren en energieopslag vanaf een vroeg stadium structureel mee te wegen, kan het energiesysteem volgens ESNL zowel tijdig als betaalbaar worden gerealiseerd.