Minister Depraetere sluit uitschakelen zonnepanelen via noodknop uit

In de Vlaamse commissie voor Wonen, Toerisme, Energie en Klimaat ondervroeg Vlaams volksvertegenwoordiger Filip Brusselmans (Vlaams Belang) minister Melissa Depraetere (Vooruit) over de impact van een ‘hitzeflaute’: het omgekeerde van de dunkelflaute die Vlaanderen in de winter kent.

Productie en vraag vallen niet samen
‘We krijgen nu dus hoge temperaturen samen met een lage windproductie’, stelde Brusselmans. ‘Op 17 juni stond de elektriciteitsprijs voor een megawattuur op de groothandelsmarkt rond de middag op 11 euro en ’s avonds op 550 euro. Dat is maal 50 op enkele uren tijd.’ Enkele dagen later liep de prijs zelfs op tot 1.000 euro per megawattuur.

Minister Depraetere bevestigde de cijfers. ‘Er was de voorbije dagen effectief een piek tot een stuk boven de 1.000 euro. Dat is dus toch fors geweest’, duidde ze. ‘Dat komt natuurlijk ook door een elektriciteitssysteem waarin de productie uit zon en wind niet altijd samenvalt met de momenten van de hoogste vraag. Dan krijg je zulke extreme situaties.’

Frankrijk kon niet leveren
Brusselmans wees erop dat niet de vraag, maar de toevoer het probleem vormde. ‘We zien bijvoorbeeld dat de vraag op de piekmomenten zelfs kleiner was dan in de winter om zich te verwarmen’, aldus Brusselmans. Volgens hem speelde de invoer van Franse kernenergie een belangrijke rol om het evenwicht op het elektriciteitsnet te bewaren, maar bleek ook die toevoer onvoldoende, waardoor gascentrales met een ‘quasi-monopoliepositie’ hoge prijzen konden aanrekenen.

De minister bevestigde dat probleem. ‘U verwees er al naar dat er vorige week ook een probleem was met de import uit Frankrijk, omdat verschillende Franse kerncentrales hun productie moesten beperken net wegens de hittegolf en een tekort aan koelwater’, lichtte Depraetere toe. Ze benadrukte meteen dat bevoorradingszekerheid, interconnectiecapaciteit en kernenergiebeleid federale bevoegdheden zijn, al vraagt Vlaanderen via het interfederale energiepact om betrokken te worden bij de strategische keuzes hierover.

Niet tegen airco’s
Over koeling zei de minister dat Vlaanderen verder moet inzetten op energie-efficiëntie in gebouwen. ‘Ik ben zeker niet tegen airco’s’, stelde ze. ‘Ik denk net dat het een type warmtepomp is dat sneller wordt geïnstalleerd door mensen, soms zelfs vanuit de koelfunctie, maar waarvan mensen snel kunnen ontdekken dat dat ook een heel nuttige verwarmingsfunctie heeft in de winter.’

Volgens Depraetere kunnen grote, goed geïsoleerde gebouwen ‘s middags slimmer koelen op momenten met goedkope zonnestroom, waardoor actieve koeling tijdens piekmomenten kan worden afgeschakeld.

Flexplan moet druk verlichten
Depraetere kondigde aan dat ze dit najaar met een ‘flexplan 2030’ komt, dat eind dit jaar aan de Vlaamse Regering wordt voorgelegd. ‘Een eerste spoor betreft de vraagsturing en de flexibiliteit aan de vraagzijde: door verbruik te verschuiven naar momenten met lagere prijzen en een hogere hernieuwbare productie kan de druk op het systeem aanzienlijk worden verminderd’, vertelde ze. Elektrische voertuigen, warmtepompen en elektrische boilers bieden daarbij volgens haar belangrijke opportuniteiten, net als een mogelijk ‘time of use’-tarief van de Vlaamse energieregulator.

Ook energieopslag, digitalisering en slimme aansturing horen bij het plan. ‘Batterijen, industriële, maar ook residentiële batterijen, zullen natuurlijk ook een heel belangrijke rol spelen om de overschotten op te slaan en dan op goede momenten beschikbaar te kunnen maken, op momenten van de piekvraag’, aldus de minister. Ze benadrukte dat de meeste afnemers met een vast of variabel contract weinig van de extreme prijspieken merken. Diezelfde namiddag stemde het Vlaams Parlement over een ontwerp van decreet waarin grote leveranciers voortaan verplicht zijn ook een vast contract aan te bieden.

Zonnepanelen uitschakelen ligt gevoelig
Brusselmans haalde vervolgens een oproep van netbeheerder Elia aan om productie-installaties via een noodknop in uitzonderlijke gevallen van op afstand te kunnen uitschakelen. ‘Dan gaan bij mij echt alle alarmbellen af’, zei Brusselmans. ‘Er zijn mensen die zeggen dat men met de digitale meter vanop afstand hun energieproductie vanuit hun zonnepanelen kan uitzetten. Elia zegt wel dat het nog niet per se zover moet komen dat ze dat bij particuliere huisgezinnen zullen doen, maar ze sluiten het ook niet uit.’ Hij vroeg de minister om duidelijke taal: ‘Ik zou graag hebben dat u hier vandaag duidelijk zegt dat er absoluut geen sprake van kan zijn dat men centraal de zonnepanelen van mensen zal uitschakelen.’

Ook Tom Ongena (Anders.) sloot zich bij die zorg aan. ‘De boodschap die gegeven wordt vanuit Elia om eventueel de zonnepanelenproductie bij mensen af te schakelen, vind ik echt problematisch’, stelde Ongena. ‘We zijn mensen de voorbije jaren aan het aanmoedigen om te investeren in onder andere zonnepanelen, elektrische auto’s en warmtepompen. Het beleid geeft soms diffuse signalen.’

Niet via digitale meter
Minister Depraetere benadrukte dat de communicatie van Elia niet de communicatie van de Vlaamse overheid is. ‘We hebben net zelf het advies van de Vlaamse Nutsregulator gevraagd om hun kijk daarop te kennen en te weten wat het met zich meebrengt voor de consument’, legde ze uit. ‘Het afschakelen van de zonnepanelen wordt als een allerlaatste stap voorgesteld, maar ik denk dat er heel veel andere oplossingen zijn die mensen niet op stang jagen of niet angstig maken.’

Ze voegde toe dat een eventuele maatregel sowieso niet via de digitale meter zou verlopen. Toen Brusselmans daarop doorvroeg of de minister het volledig uitsloot, antwoordde Depraetere kort en krachtig: ‘Het ligt absoluut niet op tafel.’