Vlaanderen onderzoekt inzet stekkerbatterijen en -zonnepanelen tegen energiearmoede

De Vlaamse Regering gaat dit jaar onderzoeken hoe de inzet van plug-inbatterijen en zonnepanelen breed kan worden georganiseerd voor huishoudens met een laag inkomen. Ook wordt bekeken of de begeleiding hierbij kan worden opgenomen in de bestaande energiescan.

Laagdrempelige manier
De plug-and-play toestellen, die zonder elektrische keuring via een gewoon stopcontact kunnen worden aangesloten, bieden volgens de Vlaamse Regering een laagdrempelige manier om zelf hernieuwbare energie te produceren en op te slaan, zonder grote investeringen of ingrijpende werken. Vooral (sociale) huurders, bewoners van appartementen en huishoudens met een lager inkomen hebben nu vaak moeilijk toegang tot klassieke zonnepanelen. ‘De relatief beperkte kostprijs (ongeveer 540 euro voor een set stekkerzonnepanelen van 400 watt en 1.000 tot 2.000 euro voor een stekkerbatterij) maakt deze technologie potentieel toegankelijk voor deze doelgroep, zeker als aangepaste financieringsvormen worden uitgewerkt’, aldus Depraetere in haar visienota Energiearmoedeplan 2030.

Proefproject in Kortemark
Voor het onderzoek kan de Vlaamse overheid voortbouwen op de eerste ervaringen van het SAAMO-SOL-project in Kortemark, waarbij gedurende 1 jaar een plug-and-play set bij bepaalde gezinnen wordt geïnstalleerd en zij begeleid worden om een maximaal rendement te realiseren.

Deze maatregel maakt deel uit van de 5 subdoelstellingen binnen het preventieve luik van het Energiearmoedeplan, dat zich richt op alternatieve energiebesparende maatregelen voor huishoudens voor wie renovatiewerken geen optie zijn, bijvoorbeeld omdat ze huurder zijn of onvoldoende financiële middelen hebben.

1 op 7 kwetsbaar
Depraetere heeft het Energiearmoedeplan 2030 door de Vlaamse Regering geloodst, nadat zij eerder al het warmtepompplan goedgekeurd kreeg. Ongeveer 1 op de 7 Vlaamse huishoudens loopt risico op energiearmoede. Kwetsbare groepen met een hoger dan gemiddeld risico zijn onder meer huishoudens met een laag inkomen, huurders, alleenstaanden, éénoudergezinnen, ouderen, personen met een lage digitale geletterdheid en jongeren.

Het plan heeft als strategische doelstelling het aantal en aandeel huishoudens dat in energiearmoede verkeert of daarop een verhoogd risico loopt, substantieel te verminderen.

3 pijlers als basis
Het beleidsplan vertrekt vanuit 3 pijlers. Het preventieve luik zet in op het structureel verbeteren van de energieprestatie van woningen van kwetsbare doelgroepen. Het curatieve luik richt zich op het opvangen van acute energiearmoede, met een focus op schuldpreventie, het vermijden van afsluitingen en het versterken van sociale bescherming, onder meer via een hervorming van de lokale adviescommissies.

Het transversale luik ten slotte moet de effectiviteit van het beleid versterken via kennisopbouw, onderzoek en monitoring en samenwerking met lokale actoren.

Premie en lening voor verhuurders
Binnen het preventieve luik wordt ook gericht ingezet op Mijn VerbouwPremie en Mijn VerbouwLening. Particuliere verhuurders die onder voorwaarden verhuren, zoals een beperking van de huurprijs en minstens 3 jaar verhuur als hoofdverblijfplaats, kunnen vanaf 2027 met middelen uit het Sociaal Klimaatfonds een uitgebreidere Mijn VerbouwPremie krijgen van 35 procent van de renovatiekosten, gelijk aan eigenaar-bewoners uit de laagste inkomenscategorieën. Diezelfde verhuurders komen bovenop de standaardrentekorting van 3 procent ook in aanmerking voor een extra korting van 2 procent op Mijn VerbouwLening, waardoor de lening in de praktijk vaak renteloos wordt.

Verhuurders die via een woonmaatschappij verhuren, krijgen zelfs een verhoogde premie tot 60 procent en dezelfde extra rentekorting op hun lening, mits de woning minstens 9 jaar aan de woonmaatschappij wordt doorverhuurd. Ook eigenaar-bewoners met een laag inkomen zien hun steun toenemen: wie in de laagste inkomenscategorie valt, kan sinds afgelopen maart een premie van 50 procent aanvragen en via Mijn VerbouwLening tot 60.000 euro lenen tegen een sterk verlaagde of zelfs renteloze rentevoet.

Ook aandacht voor warmtepomp
Aansluitend op haar eerdere warmtepompplan trekt Depraetere met dit Energiearmoedeplan ook enkele specifieke lijnen door voor warmtepompen. Vanaf 1 november breidt de Vlaamse Regering de minimale levering elektriciteit die Openbare Centra voor Maatschappelijk Welzijn (OCMW’s) toekennen tijdens de winterperiode uit naar huishoudens met een warmtepomp van wie het energiecontract werd opgezegd wegens wanbetaling, zodat zij niet zonder verwarming komen te zitten.

Daarnaast kunnen noodkopers, die vaak een kwalitatief minderwaardige woning kopen zonder voldoende middelen om te renoveren, vanaf 2028 rekenen op een extra premie van 15.000 euro voor de plaatsing van een warmtepomp, terwijl het bijbehorende leenbedrag van het Noodkoopfonds wordt opgetrokken tot 60.000 euro.