Zonsverduistering drukt Europese zonne-energieproductie met 9,7 gigawatt

Zonne-energie was vorig jaar goed voor zo’n 13 procent van de totale Europese elektriciteitsproductie en is inmiddels een onmisbare schakel in de energiemix. Tegelijkertijd maakt deze rol het stroomnet gevoeliger voor weersgebonden schommelingen.

Niet de eerste keer
De zonsverduistering die vandaag tussen 19.15 en 21.30 uur in Europa plaatsvindt, is daar een belangrijk voorbeeld van. Vanavond passeert de maan voor de zon en daalt het vermogen van zonnepanelen in heel Europa tijdelijk.

Het is niet voor het eerst dat netbeheerders zich opmaken voor zo’n fenomeen; bij de zonsverduistering van 2021 bereidde ook TenneT zich uitgebreid voor op een productieterugval.

Spanje en Duitsland zwaarst
De koepelorganisatie van Europese hoogspanningsnetbeheerders ENTSO-E coördineert de voorbereidingen van de nationale netbeheerders. Bij een heldere hemel kan de productie van zonnepanelen in Europa met maximaal 9,7 gigawatt teruglopen.

Spanje en Duitsland zullen de gevolgen het meest voelen, gemeten naar de absolute terugval in zonne-energieopwekking.

Klaar voor de eclips
Netbeheerders in heel Europa hebben meerdere maatregelen doorgevoerd. Controlekamer-operators zijn vooraf geïnformeerd en op verhoogde alertheid gezet, terwijl marktpartijen zijn ingelicht over de verwachte productieterugval van zonnepanelen. Lokale systeembeheerders ontvangen gedurende de eclips extra bijgewerkte productieprognoses van weerbureaus, zodat zij realtime beslissingen kunnen nemen.

Verder vermijden netbeheerders geplande netonderbrekingen in de betrokken periode, om de operationele flexibiliteit te maximaliseren. ENTSO-E heeft daarnaast een speciale taskforce samengesteld die de voorbereiding coördineert en de informatie-uitwisseling tussen netbeheerders faciliteert, voor en na de eclips.

TenneT: 1,3 gigawatt wegval
Voor Nederland verwacht TenneT een tijdelijke productieterugval van zonnepanelen van maximaal 1,3 gigawatt, vergelijkbaar met zo’n 10 procent van het nationale piekverbruik. De maximale verduistering valt in Nederland rond 20.10 uur, waarbij 87 tot 89 procent van de zon wordt bedekt. In delen van IJsland, Spanje en het noordoosten van Portugal is de verduistering totaal.

‘Een zonsverduistering is voorspelbaar, maar mag nooit worden onderschat’, zegt Fred van Halm, beleidsadviseur bij TenneT. ‘De zon staat vroeg in de avond al lager, waardoor de impact op zonne-energie in Nederland naar verwachting beperkt blijft. Maar het energiesysteem verandert snel. Daarom analyseren we vooraf wat er kan gebeuren en zorgen we dat we kunnen bijsturen als dat nodig is.’

2.000 kilometer per uur
TenneT houdt balanceringsreserves achter de hand en werkt samen met marktpartijen die productie, opslag, import en export in realtime op elkaar afstemmen. Jan Vorrink, senior adviseur International Affairs bij TenneT en lid van het System Operation Committee bij ENTSO-E, benadrukt de internationale dimensie: ‘Een eclips schuift met ongeveer 2.000 kilometer per uur over Europa. Juist daarom is Europese afstemming essentieel. We moeten voorkomen dat ieder land alleen naar de eigen situatie kijkt, terwijl de gezamenlijke impact groter kan zijn.’