Plug-in thuisbatterij in België: ‘Prima product, gebrek aan regulerend kader’

Hoe kijken jullie als de Belgische beroepsfederatie voor installatiebedrijven in de elektro- en HVAC-sector aan tegen de opkomst van de thuisbatterij?
‘Veel pv-installateurs kregen de voorbije jaren eerst te maken met dalende zonnepaneelprijzen, en nadien met een terugval door hogere bouwkosten. Ze zitten in een dip. Voor hen is de verkoop van batterijsystemen, zeker in het residentiële topsegment, een houvast. Ik volg batterijsystemen sinds 2013. Toen was de vuistregel dat 4 kilowattpiek aan zonnepanelen gelijkstond aan 4 kilowattuur opslagcapaciteit van batterijen. Daar hing een flink prijskaartje aan; minimaal 10.000 à 15.000 euro. Ondertussen is een systeem van 10 kilowattuur courant voor de helft van de prijs en wint ook 15 kilowattuur terrein.’

Wat drijft die groei?
‘Ik hoor van installateurs dat hun klanten – particulier én zakelijk – zeer gevoelig zijn voor het feit dat de stroomprijzen steeds vaker op 0 staan, zeg tussen 10 en 14 uur. Dan voelt het alsof hun zonnestroom waardeloos is en ze die gratis weggeven. Dat zet velen aan om een energieopslagsysteem aan te schaffen. Daarbij speelt het gevoel dat prijzen ’s avonds en ’s ochtends net iets hoger liggen, door de opeenvolgende energiecrises. Kortom: het draait om meer zelfverbruik.’

Waar past de plug-in batterij in dat plaatje?
‘Voor ons is dat een marktsegment dat het sluimerverbruik dekt. In de meeste gezinnen gaat dat over 200 tot 400 watt continu verbruik. Denk aan telecom en internet, tv, de laptop, koelkast, diepvries… Reken je dat om over de nacht, dan kom je aan 4 à 5 kilowattuur verbruik. Veel plug-in systemen zitten qua capaciteit in die grootteorde.’

Maar ze hebben ook hun beperkingen.
‘Via een stopcontact is zo’n systeem typisch voorzien om 800 watt te injecteren. Dat is niet superveel. Wordt er bijvoorbeeld 5 kilowattuur verkocht, dan is in de praktijk zo’n 4,2 kilowattuur bruikbaar. Trek je daar het beperkte rendement van zo’n 80 procent vanaf – bij stekkerbatterijen is dat lager dan bij een volwaardige thuisbatterij op hoger vermogen – dan hou je effectief maar 3,5 kilowattuur over. Toch vind ik dat, gezien de relatief lage prijzen, een mooi volume.’

Is de plug-in batterij een product voor installateurs?
‘Voor mijn gevoel niet. Een installateur combineert doorgaans batterijsysteem en zonnepanelen op het dak met een hybride omvormer. Hij wil een optimale hoogvermogen-oplossing afleveren, typisch 5.000 watt. De klant die ook een plug-in batterij overweegt, wordt overtuigd met 2 argumenten. Voor het ondersteunen van een warmtepomp of het laden van een auto is 800 watt gewoon te weinig. Dat geldt ook voor de hogere vermogens van plug-in systemen van 2 kilowatt of meer, die we steeds vaker zien.’

Het andere argument betreft?
‘Ontzorging. Bij een installateur zit er 10 jaar garantie op zowel het systeem als de werkuren, en een professionele, bekabelde energiemeter die altijd werkt. Bij een plug-in systeem koop je een toestel met dezelfde productgarantie, maar zonder ondersteuning bij problemen, en vaak een goedkopere, minder betrouwbare P1/wifi-koppeling. Het is zoals bij laadpalen. Je kunt een stekkerlader kopen. Maar dat is iets anders dan een vast laadpunt, met de zekerheid dat problemen snel worden opgelost.’

Een plug-in batterij is geen goede keuze?
‘Dat zeg ik niet. Voor de prijsbewuste starter die wil experimenteren, de beperkingen kent en aanvaardt, en geen premium afwerking of snelle service verwacht, is het een prima instap. Wie set-and-forget wil of het hoogste rendement per opgeslagen kilowattuur zoekt, zit hier minder goed. Het is een product voor een specifieke doelgroep. Wie eerst zo’n systeem koopt, leert bovendien de voor- en nadelen kennen. Een consument kan, bijvoorbeeld na de aanschaf van een elektrische auto, beter geïnformeerd naar een installateur stappen voor een volwaardige oplossing.’

Er is veel gezegd en geschreven over de veiligheid van plug-in batterijen…
‘Synergrid bepaalt enkel wat technisch mag worden aangesloten op het stroomnet. De veiligheid voor personen is het terrein van het AREI. 800 watt gold vanuit Europa als richtwaarde om balkonsystemen laagdrempelig te houden, ook voor huurders. Die grens is niet vastgelegd in België. Ik zie systemen op de homologatielijst die vlot over de 2.000 watt gaan. Dat is 10 ampère, terwijl de automaten in een zekeringkast doorgaans op 16 of 20 ampère staan. Als ingenieur stel ik mij daar vragen bij. Ook op het gebied van keuring is nog niets geregeld.’

Je doelt op?
‘Een elektrische installatie wordt bij keuring getoetst aan het AREI. Dat geldt echter niet voor apparaten die via een stopcontact werken. Een keurder die vandaag een plug-in systeem tegenkomt – hoe het ook geplaatst is – moet daar in principe voorbijwandelen en doen alsof hij niets zag. Dat gaat veranderen en Techlink trekt deze discussies voor België. Daarnaast is er de rol voor verzekeraars. Zij eisen dat je een toestel conform de voorschriften van de fabrikant gebruikt. Stel dat een huurder zijn systeem via de app instelt naar 2 kilowatt en het vat vlam. Wat dan?’

Veiligheid schuilt met name in het gebruik door de consument.
‘Ik zag onlangs een plug-in batterij boven de radiator hangen bij de voordeur die een vluchtweg is. Dat is onwenselijk, net zoals te veel vermogen op één groep plaatsen. Daarnaast: die batterijen wegen al snel 70 kilogram; je wilt ze goed bevestigen. Een installateur weegt dit soort risico’s en doet er iets mee. Voor een consument zonder ervaring is dat lastig. Ook de fabrikant moet daar oog voor hebben, niet alleen in de handleiding. In Duitsland floten 2 rechtbanken onlangs een fabrikant terug. Die claimde dat zijn plug-in systeem 100 procent conform de norm en veilig was zonder elektricien. De rechter vond dat misleidend en concurrentievervalsend omdat het systeem niet gegarandeerd is conform de VDE-norm.’

Techlink is eigenlijk tegen plug-in batterijen?
‘Helemaal niet, wij zijn voorstander. Ik zie die niet als concurrent van vaste netgekoppelde batterijen. Het is een mooie oplossing binnen een markt die sowieso diversifieert. Jammer vind ik wel dat dit product werd toegelaten zonder duidelijke richtlijnen. Hoewel de meeste systemen waarschijnlijk veilig zijn, ontbreekt een kader dat zwart op wit zet wat wel en niet kan en dit controleert.’