Noord-Holland: 99 procent plannen onhaalbaar door vol stroomnet, netcongestie is nationale crisis

In opdracht van de provincie Noord-Holland onderzocht het adviesbureau de gevolgen van netcongestie en stikstof voor de uitvoering van ruimtelijke en economische plannen. De onderzoekers werkten met 4 scenario’s die variëren in beschikbare stikstofruimte en netcapaciteit. De uitkomsten zijn hard: zelfs in het meest optimistische scenario, waarbij zowel stikstofruimte als netcapaciteit maximaal worden vergroot, kan nog maar 43 procent van de geplande ontwikkelingen doorgang vinden. In de huidige situatie is dat slechts 1 procent.

Nog 10 jaar
Het volle stroomnet blijkt daarin in alle scenario’s de dominante belemmering. De vraag naar elektriciteit groeit snel door de elektrificatie van woningen, industrie en mobiliteit, terwijl het elektriciteitsnet die groei niet bijhoudt.

Begin dit jaar bevestigde nieuw onderzoek van de netbeheerders al dat de netcongestieproblematiek in Noord-Holland aanhoudt tot in elk geval 2033 tot 2036. Zelfs bij meer stikstofruimte lopen plannen vast zolang het net niet wordt uitgebreid.

11 procent woningbouw haalbaar
De gevolgen zijn breed voelbaar. Van de nog te bouwen nieuwbouwwoningen kan volgens het Berenschot-onderzoek in de huidige situatie slechts 11 procent worden gerealiseerd. Van de verduurzaming en groei van de industrie en van de aanleg van openbare laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen komt vóór 2030 vrijwel niets tot stand. Maatregelen die geen nieuwe of zwaardere netaansluiting vereisen, zoals woningisolatie en het afronden van natuurprojecten, kunnen wel worden uitgevoerd.

Datacenters worden extra hard getroffen vanwege hun grote afhankelijkheid van extra netcapaciteit. Randvoorwaardelijke voorzieningen als supermarkten en mobiliteitshubs vallen buiten het prioriteringskader en kunnen daardoor evenmin een aansluiting krijgen. Noord-Holland draagt daarin volgens de provincie en Berenschot een bovengemiddeld deel van de gevolgen: de regio combineert een sterke economie, veel industrie, een hoge concentratie datacenters en weinig vrije ruimte.

Provincie pakt regierol
Commissaris van de Koning Arthur van Dijk benadrukt dat de provincie de regierol pakt, maar tegelijk verwacht dat het Rijk en de netbeheerders hetzelfde doen. ‘Ruimte op het elektriciteitsnet en binnen het stikstofdossier zijn randvoorwaarden om onze ambities uit de omgevingsvisie waar te maken’, aldus Van Dijk. ‘Als die randvoorwaarden ontbreken, kan een plan niet of pas later doorgaan. Dat vraagt om duidelijke keuzes, samenwerking en tempo.’

Noord-Holland heeft het Rijk formeel opgeroepen netcongestie als nationale crisis te behandelen. De provincie overweegt grond aan te kopen voor toekomstige netuitbreidingen en wil procedures voor elektriciteitsinfrastructuur waar mogelijk overnemen of versnellen. Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten bepalen de komende maanden welke opgaven voorrang krijgen en welke plannen voorlopig niet haalbaar zijn. Op 23 november behandelt de commissie Ruimte de aangepaste omgevingsvisie; op 14 december stelt Provinciale Staten deze definitief vast.