Taakstraf en boete na dodelijk ongeval bij schoonmaken zonnepanelen

Op donderdag 13 maart 2025 waren 2 medewerkers op een melkveehouderij in Overijssel bezig met het reinigen van zonnepanelen op het hellende golfplatendak van een ligboxenstal. De opdracht bestond uit het schoonmaken van 225 zonnepanelen via telescoopbewassing: een methode waarbij een lange, watervoerende borstelsteel wordt gebruikt om zonnepanelen op hoogte te reinigen. Beide medewerkers waren via een uitzendbureau ingehuurd.

Lichtdoorlatende plaat
De bovenste rij zonnepanelen bleek echter niet bereikbaar met de beschikbare telescoopsteel. Een van de medewerkers klom daarom zelf op het dak om de zonnepanelen alsnog te reinigen. Hij stapte op een lichtdoorlatende plaat in het golfplatendak die zijn gewicht niet kon dragen. De man viel 6,8 meter omlaag en belandde op de betonnen vloer van de stal. Zijn collega zag het voor zijn ogen gebeuren. Het slachtoffer raakte ernstig gewond en overleed diezelfde dag in het ziekenhuis.

Veiligheidsbeleid volledig afwezig
De Nederlandse Arbeidsinspectie startte een strafrechtelijk onderzoek en trof meerdere tekortkomingen aan. Het schoonmaakbedrijf beschikte niet over een actuele risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E): de wettelijk verplichte schriftelijke analyse van risico’s die werknemers tijdens hun werk lopen. Vallen is de grootste oorzaak van arbeidsongevallen in de sector, constateerde de Arbeidsinspectie eerder al. Het enige RI&E-document dat het bedrijf kon overleggen dateerde van september 2003 en bevatte geen risico’s voor het reinigen van zonnepanelen, het werken met een telescoopsysteem of het werken op hoogte vanaf een steiger of aanhangwagen.

De directeur had de risico’s voor de klus weliswaar in zijn hoofd doordacht, maar legde dit niet vast en communiceerde er niets over met zijn medewerkers. De opdrachtbon vermeldde enkel ‘225 zonnepanelen schoonmaken’. Een medewerker met 17 jaar werkervaring bij het bedrijf vertelde de Arbeidsinspectie dat risico’s nooit worden besproken en dat er geen toezicht wordt gehouden. ‘Zo ben ik begonnen en zo ben ik geëindigd. Dit is gewoon de directeur. Ik kan niet anders zeggen.’

Telescoopsteel te kort
Verbalisanten testten de gebruikte telescoopsteel op de locatie. Volledig uitgeschoven mat de steel 13,06 meter. Ze kon vanaf de grond nauwelijks worden opgetild, boog door en brak uiteindelijk af tijdens de test. Niet alle zonnepanelen op het dak waren ermee bereikbaar. Dat had eerder duidelijk kunnen zijn: bij een klus op dezelfde locatie ruim 7 jaar eerder was een langere steel gebruikt. De directeur had echter niet nagegaan of de situatie ter plaatse sindsdien veranderd was.

De beroepsorganisatie Raad voor Arbeidsverhoudingen Schoonmaak en Glazenwassersbranche (RAS) stelt bovendien dat telescoopbewassing alleen mag worden uitgevoerd op een vlakke, stabiele en obstakelvrije ondergrond. Mobiele hulpmiddelen als een kamersteiger of het dak van een aanhangwagen gelden daar uitdrukkelijk niet als zodanig. De 2 medewerkers voerden hun werkzaamheden toch op die manier uit.

Taakstraf en geldboete
De Rechtbank Overijssel heeft nu uitspraak in 2 samenhangende strafzaken gedaan. Het schoonmaakbedrijf werd als rechtspersoon veroordeeld tot een geldboete van 40.000 euro, waarvan 20.000 euro voorwaardelijk met een proeftijd van 2 jaar. De directeur, die feitelijk leidinggaf aan het opzettelijke nalaten van de veiligheidsverplichtingen, kreeg een taakstraf van 200 uur, waarvan 60 uur voorwaardelijk met dezelfde proeftijd. Het voorwaardelijke deel van beide straffen geldt als stok achter de deur om de veiligheid van het personeel voortaan prioriteit te geven.

Het verweer dat het slachtoffer op eigen initiatief buiten zijn normale werkzaamheden handelde, verwierp de rechtbank. Dergelijke initiatieven zijn juist typerend voor situaties waarin werknemers zonder risicoanalyse, veiligheidsinstructies en met ontoereikend materieel op pad worden gestuurd, oordeelde de rechter. Het slachtoffer werkte pas 4 maanden voor het bedrijf. In de rechtszaal sprak een broer van het slachtoffer over het verdriet van de nabestaanden. Via de bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering was al eerder een schikking met hen getroffen.