Belgische verkoop warmtepomp sterk in de lift: ‘Meer dan een tijdelijke opleving’

Hoe ziet Climafed de marktontwikkeling van dit moment?
‘Er gebeuren 2 dingen tegelijk, die we uit elkaar moeten houden. In de eerste 7 maanden van dit jaar werden 24.823 warmtepompen voor centrale verwarming verkocht, tegenover 19.053 in dezelfde periode vorig jaar: een groei van ruim 30 procent. Tel je alle cijfers op – fossiele ketels én warmtepompen – dan daalt het totale aantal verkochte warmteopwekkers: minus 17.428 fossiele toestellen, plus 5.770 bij de warmtepompen. Onder de streep dus zo’n 12.000 toestellen minder.’

Wat verklaart die terugval?
‘Het internationale beleid van Trump bijvoorbeeld en, dichter bij huis, Bart De Wevers aankondiging dat de federale regering deze zomer 10 miljard euro aan besparingen en belastingen moet vinden. Dat brengt onzekerheid bij de particulier: hou ik mijn job, wordt het leven duurder? De inflatie neemt toe, zit op 3,5 à 4 procent. Veel mensen houden de vinger op de knip voor grote investeringen. Daarnaast speelt een na-ijleffect van de btw-wissel van vorig jaar: fossiele toestellen gingen van 6 naar 21 procent, warmtepompen op 1 januari van 21 naar 6 procent. Dat zorgde voor een marktbeweging die nu geleidelijk uitvlakt.’

Maar er is wel sprake van een duidelijke verschuiving…
‘De warmtepomp wint duidelijk terrein. De eerste 5 maanden van 2026 schommelde het aandeel rond 16 à 17 procent. Vanaf juni sprong dat naar zo’n 30 procent, en in juli was het zelfs 32 procent. 1 op de 3 verkochte toestellen is vandaag een warmtepomp. Maar maandcijfers kunnen sterk schommelen door projectmatige leveringen of voorraadbewegingen. Wij kijken dus vooral naar de trend over een langere periode. Op basis daarvan vermoeden we dat die cijfers nog beduidend hoger zijn.’

Waar komt die sprong vandaan?
‘Ten eerste de spark spread; de verhouding tussen de elektriciteits- en gasprijs. Die is de voorbije periode gezakt van ongeveer 5 naar zowat 4. De gasprijs zit volgens de Vlaamse Nutsregulator (VNR) nu op 8,96 cent per kilowattuur, elektriciteit op 39 cent. De oorlog rond de Straat van Hormuz speelt mee: minder aardgas- en LNG-export uit die regio zet de al vertraagde opbouw van de Europese gasreserves onder druk. Dat zal de gasprijs richting herfst en winter alleen maar doen toenemen. Een spread van 4 is nog altijd hoog. Daarmee wordt de businesscase van een warmtepomp echter wel stilaan interessanter.’

Maar daarmee is de warmtepomp nog geen vanzelfsprekende keuze voor een consument.
‘Het is vooral de onvoorspelbaarheid van fossiele tarieven die particulieren naar de warmtepomp drijven. Energie was vroeger een relatief stabiele kost in een gezinsbudget. Nu is die veel volatieler, met dat stop-and-go van prijsbewegingen. Elektriciteit is van nature stabieler. Daar komt bij dat mensen met zonnepanelen, eventueel met een batterij, een deel van die elektriciteit zelf kunnen opwekken. De elektrificatie van de auto versterkt bij particulieren de interesse om thuis verder te elektrificeren.’

En de federale taxshift van elektriciteit naar gas?
‘Die ging deze zomer van start, als gefaseerde maatregel die pas tegen 2028 volledig is ingevoerd. Maar hij weegt al mee in die dalende spark spread. Los daarvan is er nog een ontwikkeling die de elektriciteitsprijs ten goede komt, de aflopende groenestroomcertificaten. De laatste vervallen tegen 2030-2031. Die kost wordt uit de elektriciteitsprijs gehaald, niet verschoven naar gas. Dat is mooi meegenomen voor wie op elektriciteit wil overschakelen. Daarnaast komt de Global Warming Potential-regelgeving eraan.’

Dat is?
‘Europese wetgeving die de klimaatimpact van koelgassen aan banden legt. Voor lucht-waterwarmtepompen tot 12 kilowatt geldt vanaf 1 januari 2027 al een maximale GWP van 150. Voor grotere toestellen gebeurt dat gefaseerd, met een tussenstap tot 750 GWP vanaf 2029. De klassieke koelgassen zitten op een veelvoud. Fabrikanten en invoerders brengen hun voorraden warmtepompen met die gassen nu tegen interessante voorwaarden op de markt, voordat import verboden is, wat uiteraard ook effect heeft op de huidige verkoopcijfers. Dat fenomeen kan nog uitdijen. In welke mate is echter onzeker.’

Dat zie je al terug in het type warmtepompen dat nu wordt verkocht?
‘Propaan, oftewel monoblocsystemen, winnen sterk aan populariteit. Daar speelt ook een praktisch, technisch element. Voor het plaatsen van klassieke splitsystemen is een koeltechniek-certificaat nodig. Niet elke installateur heeft dat. Voor propaan-monoblocs, die met water tussen de buiten- en de binnenunit werken, geldt die eis niet. Bovendien zijn de prestaties sterk verbeterd: een hogere werkingstemperatuur, belangrijk voor de renovatiemarkt, waar oude radiatoren op zo’n 55 graden werken. Ook zien we de verkoop van de warmtepompboiler toenemen. In juli gingen er 1.356 over de toonbank, een stijging van bijna 62 procent ten opzichte van juli vorig jaar.’

Breekt de warmtepomp definitief door in België?
‘Absoluut. De Vlaamse overheid heeft daar ook een target op gezet: zo’n 70 procent van de Vlaamse woningen is relatief makkelijk geschikt te maken voor een warmtepomp. Naar schatting zitten we nu op zo’n 30 procent. Als sectorfederatie gaan we er alles aan doen om dat doel te halen. Vergelijk de ontwikkeling van onze markt met die van ev. In Noorwegen is 97 procent van de verkochte nieuwe auto’s elektrisch, Nederland presteert ook sterk, in België gaat het nu snel met de elektrische bedrijfswagen… Ik verwacht een gelijkaardige evolutie voor de elektrificatie van verwarming.’

Welke rol is weggelegd voor de airco?
‘Deze hete zomer – met opvallend veel hittedoden, meer dan tijdens de coronapiek – gaf de aircomarkt een serieuze duw. Veel van deze toestellen kunnen zowel koelen als verwarmen. 18 procent van de Duitse eigenaren gebruikt ze voor beide. In Vlaanderen ligt dat volgens onderzoek beduidend hoger, mogelijk richting 50 procent. De investering is relatief behapbaar. Tot vandaag werd airco afgestraft in de energieprestatieregelgeving (EPB) voor gebouwen, maar dat verandert. Men gaat airco’s meer appreciëren en minder bestraffen. Logisch: ze worden geïnstalleerd in hotels, auto’s en op kantoor, dus waarom thuis niet? Er is ook een mooie synergie met zonnepanelen: de vraag naar koeling piekt samen met de zonne-energieproductie.’

Het is een concurrent van de warmtepomp, of zie jij synergie?
‘Airco werd vroeger nooit gezien als een verwarmingsoplossing. Dat is nu anders, en dat helpt de uitrol van duurzame warmte vooruit. Dat is ook onderwerp van het gesprek tussen Climafed en Frixis, de federatie van installateurs, fabrikanten en invoerders in de koeltechniek. We willen de airco en hydronische oplossingen – de lucht-water- en water-waterwarmtepompen – dichter bij elkaar brengen. Gezamenlijk wordt het beeld nog spectaculairder. Voor de consument is dat minder relevant. Het gaat in essentie om hetzelfde verhaal: de elektrificatie van onze warmtevoorziening.’