Stroomnet kwetsbaar voor hackers, minister meldt strengere cybersecurity-eisen voor thuisbatterijen, laadpalen en zonnepanelen

In antwoord op Kamervragen van Daniël van den Berg (JA21) erkent de minister voor Klimaat en Groene Groei dat de opmars van decentrale energiebronnen en slimme netten onlosmakelijk is verbonden met een groeiend digitaal risico. Dit omdat ze het mogelijk maken om apparatuur op afstand te bedienen en van updates te voorzien, maar tegelijk de drempel voor kwaadwillenden verlagen om in te grijpen in de energievoorziening. Alle vitale sectoren, waaronder de energievoorziening, blijven een aantrekkelijk doelwit.

Cyberbeveiligingswet van kracht
Een concrete stap is de inwerkingtreding van de Cyberbeveiligingswet (Cbw) per half augustus. Die wet verplicht energiebedrijven om de beveiliging van hun digitale systemen te waarborgen en te zorgen voor bedrijfscontinuïteit. Aanvullend geldt de Europese Netcode voor Cybersecurity (NCCS), die volledig van kracht wordt per 2028.

De NCCS stelt, zo benadrukt Van Veldhoven, bindende cybersecurityeisen aan partijen die een risico vormen voor de stabiliteit van het Europese elektriciteitsnet, en kan ook gelden voor bedrijven die omvormers op grote schaal op afstand aansturen, ook als zij buiten Europa zijn gevestigd. De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) houdt toezicht op naleving van zowel de Cbw als de NCCS in de energiesector.

De minister wijst ook op een eerder rapport van Energy Innovation NL, in opdracht van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), over de cyberveiligheid van zonnepanelen. Een conclusie daaruit is dat digitale weerbaarheid een gedeelde verantwoordelijkheid is van alle partijen in de keten.

Beveiligingsnormen voor energieapparaten
Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) laat door het Nederlands Normalisatie-instituut (NEN) zogeheten Nederlandse Technische Afspraken (NTA’s) ontwikkelen voor netintensieve apparaten. Het gaat om zonnepaneelomvormers, laadpalen, thuisbatterijen, warmtepompen en home energy management systemen (hems). ‘Deze afspraken worden opgesteld volgens Europese cybersecuritystandaarden, zodat eindgebruikers kunnen rekenen op een veilige aansturing’, aldus Van Veldhoven.

Deze normen moeten er dus voor zorgen dat de apparaten slim met elkaar kunnen communiceren en veilig kunnen worden aangestuurd, op basis van Europese cybersecuritystandaarden. De minister verwijst ook naar het bestaande Information Sharing and Analysis Center (ISAC) voor de zonne-energiesector, waar bedrijven vertrouwelijk informatie uitwisselen over dreigingen en incidenten.

Prinsjesdag
Op Prinsjesdag ontvangt de Tweede Kamer het geactualiseerde Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) en de kabinetsreactie op het Energy Innovation NL-rapport ‘Autonoom en Veilig’, dat nader ingaat op de samenhang tussen de energietransitie en digitale weerbaarheid. De Algemene Rekenkamer stelde eerder vast dat EZK en TenneT goede maatregelen hebben getroffen voor het hoogspanningsnet en goed zijn voorbereid op mogelijke storingen.