Herziening Vlaamse energieprestatieregelgeving nieuwbouw en renovatie: energieopslag krijgt steeds prominente plek

Vlaanderen bereidt een fundamentele wijziging van de Energieprestatie en Binnenklimaat (EPB)-regelgeving voor. Vanaf volgend jaar verandert de berekening van het E-peil bij niet-residentiële projecten: het cijfer dat uit de EPB-berekening rolt en de energieprestatie van een gebouw uitdrukt. Niet de totale pv-productie, maar het theoretische gebruik van zelf opgewekte zonnestroom wordt bepalend. Een batterij krijgt daarbij expliciet een plek in de berekening.

Wachten
‘De wijziging zit in een principiële goedkeuringsfase van de Vlaamse regering en maakt deel uit van een groter besluitenpakket, waardoor definitieve goedkeuring nog op zich laat wachten’, zegt Liesbeth Lemmens. ‘Zo’n besluit gaat altijd over een hele reeks aan items, waarvan de wijziging voor pv er een is. Wanneer dat er exact zal zijn, kunnen we niet voorspellen, maar het komt binnenkort.’

Mens en milieu
Lemmens werkt als Senior Sustainability Consultant bij DUSS, een duurzaamheidsbureau dat publieke en private organisaties adviseert op het vlak van mens, milieu en economie, van het Europees Parlement tot bankkantoren en sociale huisvesting. Daarnaast is ze al bijna 10 jaar actief bij OVED, de Vlaamse beroepsvereniging van energiedeskundigen. Daar stuurt ze de EPN-groep aan die zich toelegt op de energieprestatieregelgeving voor niet-residentiële gebouwen, inclusief advisering binnen sectoroverleg.

Gigantische pv-installatie
De huidige EPB-rekenmethode ten aanzien van pv is simpel, legt Lemmens uit. Plaats bijvoorbeeld 10 kilowattpiek zonnepanelen op een dak, dan levert dat een bepaalde hoeveelheid kilowattuur op. Die productie gaat nu nog volledig in mindering op het E-peil. Leg een gigantische zonnepaneelinstallatie op een groot dak, en het E-peil duikt dus naar beneden. Hoe kijkt Lemmens naar de aankomende veranderingen in de EPB-methodiek?

Verdeelsleutel
‘Voor aanvragen vanaf 2027 weegt pv minder zwaar door en gaat de batterij een rol spelen. Niet-residentiële gebouwen worden opgedeeld naar functie – kantoren, labo’s, scholen, gezondheidszorg, en dergelijke – met een verdeelsleutel die bepaalt hoe een pv-installatie exact wordt doorgerekend. Maar hoe precies is nog niet gekend, gezien er nog slechts sprake is van principiële goedkeuring en de berekenwijze nog moet gepubliceerd worden.’ Wat al wel vaststaat: de batterij kan worden ingegeven in kilowattuur, en de pv-installatie zoals vandaag in kilowattpiek. De rekenmethode bepaalt vervolgens het theoretische eigen verbruik.

Best logisch
Dat pv-installaties minder gunstig worden doorgerekend in de energieprestaties bij nieuwbouw en ingrijpende renovatie van niet-residentiële gebouwen, is niet per se een verslechtering, vindt Lemmens. ‘Het is best logisch, want momenteel reflecteert het de werkelijkheid niet – er gaat altijd een stuk productie naar het stroomnet.’

Wat zijn de gevolgen voor de uitrol van pv? ‘Als zonnepanelen strenger beoordeeld gaan worden in de software, zouden mensen kunnen concluderen dat het minder de moeite is om zonnepanelen te leggen. Daar staat binnenkort dus echter het voordeel van een batterij tegenover. Die biedt de mogelijkheid om de negatieve impact van de nieuwe regelgeving op pv te beperken. Er is dus wel degelijk een indirecte stijgende businesscase voor zonnepanelen, wanneer je ze combineert met een batterij.’

Externe sturing
Voor het aandeel hernieuwbare energie – een aparte eis naast het E-peil – telt de volledige pv-productie wel nog mee, maar alleen als de installatie kan reageren op een extern signaal, vermeldt de Vlaamse overheid. Wat betekent dat? Ook bij Lemmens roept dat vragen op. ‘Het is ons ook niet helemaal duidelijk hoe ze dit praktisch precies willen vormgeven; de gedetailleerde teksten zijn nog niet beschikbaar.’

Verplichte update
De EPB-berekening geldt op het moment van bouwen of bij ingrijpende energetische renovaties. Minstens even belangrijk is wat daarna gebeurt, zegt Lemmens. Sinds 2026 is voor alle grote niet-residentiële gebouwen ook een energieprestatiecertificaat (EPC) verplicht - niet enkel bij verkoop of verhuur, maar structureel, met een verplichte update om de 5 jaar. Anders dan de theoretische EPB-berekening steunt dat EPC-label op echte meetgegevens over een heel jaar: hoeveel van het net afgenomen, hoeveel zelf is opgewekt met pv, hoeveel via de warmtepomp...

Lemmens: ‘Hoe meer eigen verbruik van geproduceerde elektriciteit dat je hebt, hoe beter je label. Daarvoor zijn wel de juiste erkende meters nodig, en die ontbreken nog vaak in oudere gebouwen. Het aandeel hernieuwbare energie kan dan simpelweg niet worden vastgesteld. Daardoor kregen velen energielabel X toegekend. Nu is dat G, terwijl ieder niet-residentieel gebouw in 2030 minstens label E moet halen. Wie dus nog X, G of F heeft, zal moeten investeren, bijvoorbeeld in hernieuwbare energie.’

Stap 1
‘De EPB-regeling zal verder evolueren, onder meer op het gebied van opslag’, stelt Lemmens. ‘Nu ligt de focus op elektriciteit. Batterijen krijgen een steeds prominentere plek, en dat gaat ook voor energieopslag in bredere zin gelden. Dit is een stap in de juiste richting, aangezien de Vlaamse regering hiermee aansluit op de Energy Performance of Buildings Directive 4 van de EU. Verder zou ook thermische energie een rol moeten spelen in het beoordelen van de energieprestatie van gebouwen – loadshifting, grotere opslagvaten bij warmtepompen, of seasonal thermal energy storage, wat er op heden nog niet in zit maar wat een goede volgende stap zou kunnen zijn, waar vermoedelijk al aan gewerkt wordt.’