Elia start consultatie over nieuwe aanpak voor compensatie bij congestiemanagement op Belgisch stroomnet

Als netbeheerders flexibiliteit activeren om files op het elektriciteitsnet te verminderen, kan dat een inconsistentie veroorzaken in de handelsposities van de betrokken balansverantwoordelijke partij.

Schaarste
Een balansverantwoordelijke partij (brp) is een marktspeler die verantwoordelijk is voor het evenwicht tussen geplande stroomleveringen en -afnames binnen zijn regelzone. Wordt die inconsistentie niet gecorrigeerd, dan leiden ze in de praktijk tot schaarste.

Elia noemt zulke ingrepen remedial actions causing trade positions inconsistency (RACTPI’s) – oftewel herstelacties die een inconsistentie van de handelspositie veroorzaken – en de corrigerende stappen die erop volgen ‘fysieke compensatie’.

Nieuwe EU-spelregels
Tot nu toe handelde Elia die compensatie in realtime af via balansmiddelen. Dat botst met artikel 51 van de conceptcode voor vraagrespons – de Network Code on Demand Response – van het Europees energieagentschap ACER. Deze conceptcode, die in maart 2025 werd ingediend bij de Europese Commissie en nog in de comitologieprocedure zit, stelt als standaardprincipe dat fysieke compensatie moet plaatsvinden vóór het balanstijdframe begint, dus voordat de afrekening van onbalansen start. Eerder herzagen CREG en Elia al hun balanceringsstrategie als reactie op de toenemende instroom van hernieuwbare energie in het Belgische stroomnet.

Stijgend aantal ingrepen
Elia verwacht dat het aantal ingrepen de komende jaren toeneemt in frequentie en omvang. Momenteel is de schaal nog beperkt: tussen mei 2024 en juni 2026 registreerde Elia 311 redispatchingactivaties als RACTPI, goed voor minder dan 0,1 procent van de Belgische elektriciteitsbelasting.

De netbeheerder rekent echter op groei, mede doordat flexibele aansluitingsovereenkomsten (GUFlex) waarbij klanten op verzoek van Elia hun teruglevering of afname beperken bij drukte op het stroomnet, naar verwachting vanaf het tweede kwartaal van 2027 ook als RACTPI zullen tellen.

Voorkeur voor tracking-aanpak
De studie, uitgevoerd in opdracht van CREG met kwantitatieve analyses van Compass Lexecon, evalueert diverse compensatiebenaderingen om een aanbeveling te doen voor de toekomstige coördinatie tussen beheerders.

Hoewel de definitieve aanbeveling na de consultatieperiode volgt, schetst de studie al een indicatieve richting. Bij lage RACTPI-volumes is de huidige realtime compensatie via balansmiddelen nog kostenefficiënt. Naarmate die volumes groeien, wordt compensatie vóór het balanstijdframe aantrekkelijker. Elia neigt daarbij naar een zogeheten tracking-aanpak: het bijhouden van de netto-RACTPI-positie en compensatie op een vooraf vastgesteld tijdstip, aangevuld met een acceptabele marge waarbinnen het resterende volume alsnog via balancering wordt afgehandeld.

De consultatie staat open tot 25 oktober 2026. Na afloop bundelt Elia de ingekomen reacties in een rapport met zijn eigen toelichting per bijdrage, waarna de studie wordt afgerond met een concrete aanbeveling.