Bijna 15.500 transportverzoeken wachten op stroom, kabinet mist overzicht naar sector en bedrijfstype

Met de motie van Tweede Kamerleden Peter de Groot (VVD) en Henk Jumelet (CDA) verzocht de Tweede Kamer in kaart te brengen welke kritieke sectoren of bedrijven momenteel geen toegang hebben tot het elektriciteitsnet.

Wachtrij vlakt af
Staatssecretaris De Bat van Klimaat en Groene Groei meldt op basis van de voortgangsrapportage van het Landelijk Actieprogramma Netcongestie (LAN) dat op 1 juli 15.498 transportverzoeken voor afname op de wachtrij stonden, afkomstig van bedrijven én maatschappelijke instellingen samen. ‘Ten opzichte van eerdere jaren lijkt de toename van de wachtrij af te vlakken’, aldus de bewindspersoon. ‘Een belangrijke oorzaak is dat de regionale netbeheerders meer partijen van (flexibele) transportcapaciteit hebben kunnen voorzien. In de eerste helft van 2026 zijn 1.699 transportverzoeken van bedrijven en instellingen voor afname gehonoreerd. Dit is al meer dan in heel 2025.’

Volgens de staatssecretaris is er geen beeld van de opbouw van die wachtrij naar economische sector of soort bedrijf; dat in kaart brengen zou volgens het kabinet veel tijd en capaciteit van netbeheerders vergen. Netbeheerders handelen bij het uitgeven van transportcapaciteit in beginsel non-discriminatoir, al geldt wel het prioriteringskader van de Autoriteit Consument en Markt (ACM).

Bijna 1.906 aanvragen met of voor prioriteit
Met de motie van Tweede Kamerlid Sjoukje van Oosterhout (GroenLinks-PvdA) moest het kabinet kort na invoering van het prioriteringskader een evaluatie uitvoeren. Vooruitlopend op die evaluatie, die de ACM naar verwachting eind 2027 publiceert, hebben netbeheerders al in beeld gebracht hoeveel aanvragen met maatschappelijke prioriteit nu op de wachtrij staan: 730 in de categorie congestieverzachters, 685 in de categorie veiligheid en 491 in de categorie basisbehoefte, in totaal 1.906.

Het gaat hierbij nadrukkelijk om aanvragen die prioriteit hébben óf waarvan het verzoek nog wordt behandeld, niet om 1.906 reeds toegekende prioriteiten; vooral bij de 730 congestieverzachters is dat onderscheid belangrijk, omdat het overgrote deel daarvan nog in behandeling is. Vanaf de volgende editie van de voortgangsrapportage rapporteert het kabinet voortaan halfjaarlijks hoeveel partijen op grond van het kader daadwerkelijk mét prioriteit zijn aangesloten, niet alleen hoeveel er op de wachtlijst staan.

Prognoses en onderinvesteringen
Een motie van Daniël van den Berg (JA21) vroeg om de Tweede Kamer te informeren over hoe prognoses en scenario’s voor de elektriciteitsvraag doorlopend worden bijgesteld. Een motie van Pieter Grinwis (ChristenUnie) en Henk Jumelet (CDA) vroeg de ACM bovendien om investeringsplannen van netbeheerders nadrukkelijker te toetsen op onderinvesteringen.

Bij de recente toets op de investeringsplannen van januari 2026 concludeerde de ACM opnieuw dat netbeheerders de komende jaren niet volledig kunnen voorzien in de toekomstige vraag naar transportcapaciteit. Eerder meldde de ACM al onderinvesteringen bij netbeheerders.