Consument wil best buiten de piek stroom verbruiken, maar wil er wel geld voor zien

Dat komt naar voren uit de Flitspeiling burgers over netcongestie van onderzoeksbureau Ipsos I&O, gemaakt in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. 2.266 Nederlanders van 18 jaar en ouder vulden de vragenlijst in.

Geld sterkste drijfveer
De onderzoekers vroegen of mensen apparaten zoals de wasmachine, de vaatwasser, het laadpunt voor de elektrische auto of de warmtepomp buiten de piek van 16.00 tot 21.00 uur willen gebruiken als zij daarvoor minder betalen of een vergoeding krijgen. 78 procent zegt dat zeker te willen en 15 procent misschien. 5 procent is daar zeker niet toe bereid.

Geld is ook de sterkste drijfveer. Gevraagd wat het meest zou motiveren om de piekuren te vermijden, kiest 54 procent voor een lagere energierekening. 18 procent noemt een systeem dat het automatisch regelt en 10 procent een vergoeding voor het gebruik van grote stroomverbruikers buiten de piek. Een berichtje van gemeente of netbeheerder dat een stroomstoring dreigt, motiveert 5 procent het meest. Een verplichting voor iedereen wordt door 4 procent gekozen.

Piektarief weinig geliefd
De financiële prikkel werkt vooral als beloning. Bij de vraag welke maatregelen het meest geschikt zijn om de drukte op het stroomnet te verminderen, kiest 19 procent voor stroom duurder maken in de piekuren en goedkoper daarbuiten. Ter vergelijking: 67 procent noemt het bijbouwen van het stroomnet, 39 procent het stimuleren van bedrijven om minder stroom te gebruiken in de piek en 36 procent het stimuleren van huishoudens.

Dat is een signaal voor de discussie over de tijdsafhankelijke nettarieven die netbeheerders per 1 januari 2029 voor huishoudens willen invoeren, al vroeg de peiling niet specifiek naar dat stelsel. Ook in de Tweede Kamer leeft ongemak. Een motie vroeg de regering in juni te voorkomen dat huishoudens die hun verbruik niet kunnen of willen verplaatsen, worden gestraft met een hoger tarief. Niet elk apparaat laat zijn stroomverbruik bovendien even makkelijk verschuiven: Vereniging Warmtepompen waarschuwde eerder dat een warmtepomp het voorgestelde piekblok niet volledig kan ontwijken.

Meerderheid schuift al
Volgens de peiling past een groot deel van de Nederlanders het gedrag al aan. 54 procent zegt altijd of bijna altijd minder stroom te gebruiken in de piekuren door apparaten op andere momenten aan te zetten. 31 procent doet dat af en toe en 14 procent niet. Ouderen, praktisch opgeleiden en mensen met zonnepanelen of een thuisbatterij doen het vaker altijd of bijna altijd.

De bereidheid om verder te gaan is gegroeid. 62 procent wil apparaten niet of op een ander moment aanzetten als er weinig ruimte op het stroomnet is. In januari 2025 was dat 33 procent. Mensen met een eigen laadpunt voor een elektrische auto zijn vaker bereid om tegen een vergoeding buiten de piek te verbruiken.

Storingen of kosten
Over de vraag wat zwaarder moet wegen, zijn Nederlanders verdeeld. 40 procent vindt dat de overheid de kans op stroomstoringen zo klein mogelijk moet houden, ook als dat leidt tot hogere kosten, een hogere energierekening en minder nieuwe huizen. 34 procent kiest juist voor lagere kosten en meer woningen, ook als de kans op storingen daardoor toeneemt. 18 procent heeft geen voorkeur.

Kopers en mensen met zonnepanelen, een eigen laadpaal voor een elektrische auto, een warmtepomp of een thuisbatterij kiezen vaker voor het voorkomen van storingen. Huurders en praktisch opgeleiden geven vaker de voorkeur aan lagere kosten. Huurders noemen een lagere energierekening ook vaker als motivatie om de piek te mijden, terwijl kopers vaker een automatisch systeem aantrekkelijk vinden.