Veiligheid meterkast: ‘Het is niet de vraag of het fout gaat, maar wanneer’

Hoe keek jij naar de mediaophef over de toename van geregistreerde elektriciteitsongevallen achter de meter?
‘19 procent betrof de meter of groepenkast in 2025, 176 in totaal. Dat meldde Netbeheer Nederland. Er was ineens weer aandacht voor onveilig werken en installeren, maar voor mij is dit dagelijkse kost. Het neemt eerder toe dan dat het verbetert. Wat ik vanuit de markt proef: we zijn 10 jaar verder, maar we hebben bar weinig geleerd.’

Je doelt op?
‘De tijd waarin zonnepanelen zo goedkoop mogelijk op het dak werden geschroefd en aan de praat gebracht, herhaalt zich nu in de energieopslagmarkt. Een batterij wordt door de deur gegooid, er wordt een groepje aangeknoopt en klaar. Maar weinig monteurs hebben het totaaloverzicht. We proppen steeds meer in dezelfde verouderde meterkast, het liefst tegen zo laag mogelijke kosten, op zo weinig mogelijk ruimte en zonder overzicht. Dat daar incidenten gebeuren en nog veel meer gaan gebeuren, is logisch – een zekerheid voor mij.’

Verstaat de gemiddelde installateur zijn vak wel?
‘De installateur die op locatie komt, krijgt zijn deelinstallatie goed werkend. Moet hij voor een batterij een extra groep plaatsen, dan snapt hij dat hij 3 draadjes moet aansluiten: fase, nul en aarde. Maar op welke positie in de meterkast, wat er al aanwezig is, de staat van de kast, temperatuurhuishouding en draaddiameter: daar wordt veel te weinig naar gekeken. Dat heeft wat mij betreft meer met het voorafgaande proces te maken dan met de monteur zelf. Ik geloof best dat die jongens een aantal keer hebben gemeld: luister, zo kan het niet. En dat ze dan terugkrijgen: ja, maar het moet er vandaag in. Verkoop op basis van euro’s in plaats van techniek zorgt voor risico.’

Wat moet een installateur weten wat hij nu niet weet?
‘Het start met basiskennis en -vaardigheden in de elektrotechniek. Bij een schouw of de start van de werkzaamheden moet je vooral kijken naar wat er al aanwezig is, om een totaaloverzicht te creëren. Tegenwoordig kun je ervan uitgaan dat in iedere meterkast iets van zonnepanelen, een laadpaal of andere grote verbruikers zit. Dat hoeft niet moeilijk te zijn. Begin bij wijze van spreken met een A4’tje met een 5-stappenplan. Dan heb je een vrij makkelijk vertrekpunt om in ieder geval 80 procent van de ellende te tackelen.’

Het is dus geen hogere wiskunde?
‘Niet als iemand zijn vak verstaat. Maar daar zit precies de crux. Alles erin schroeven is niet het moeilijkste. Je moet je alleen iets verder verdiepen dan enkel jouw automaatje in de meterkast. Overzicht hebben over hoe de stromen in de meterkast lopen en wat er op welk moment gebeurt, is een enorme uitdaging. Er komt straks ook nog een energiemanagementsysteem bij. Ik zie nu heel vaak een omvormer van merk A voor de zonnepanelen, merk B voor de laadpaal en merk C voor de batterij, en niets of niemand praat met elkaar. Het is dus niet de vraag of het fout gaat, maar wanneer. Daarnaast is het niet gewenst dat de laadpaal om 17 uur de batterij leeg trekt waardoor er alsnog ’s nachts dure kilowatturen moeten worden ingekocht.’

Veel mensen in de sector waarschuwen juist voor vendor lock-in. Moet je alles bij één fabrikant halen?
‘Communicatie tussen zonnepanelen, batterijen, laadpalen en warmtepompen wordt steeds belangrijker, omdat we met alles telkens meer de grens opzoeken. Houd je het merendeel bij dezelfde fabrikant, dan is het aannemelijk dat je systeem blijft draaien. Met meerdere fabrikanten heb je een ander risico. Als bij één van de partijen een firmware-update gebeurt en de rest kan niet mee, dan heb ik vanuit veiligheid liever een vendor lock-in waarvan ik weet dat het geregeld is.’

Wat moet gebeuren om de praktijk van dit moment te verbeteren?
‘Zolang de prijs een van de belangrijkste prikkels is, ga je dit soort problemen niet makkelijk voorkomen en de gemiddelde installatiekwaliteit niet veel bevorderen. Wat mij betreft zou er een soort database mogen komen, waarin je op basis van postcode en huisnummer een foto vastlegt van hoe je de meterkast hebt achtergelaten. Zo bouw je gegevens op die terug te leiden zijn tot een installateur. Dan kun je zeggen: die partij moeten we eens serieus waarschuwen, omdat die al meerdere incidenten op zijn conto heeft. Op die manier forceer je dat de rotte appels eruit gaan. Dit op hoofdelijk niveau met een stempel van het bedrijf erbij. Eigenlijk zou je dat nu al met je opleverrapport moeten doen, alleen gebeurt dat in de praktijk gewoon niet. En als je trots bent op je werk, heb je niks te verbergen.’

In België volgt na plaatsing van onder meer zonnepanelen, een thuisbatterij of een warmtepomp een verplichte keuring. Moet dat hier ook?
‘Bij iedere aanpassing een keurmeester laten komen, gaat mij een paar stappen te ver. Uit de praktijk blijkt dat de kennis van de gemiddelde scope 12-keurmeester ook niet op niveau is. Een tussenweg zou wel zijn: een basisinspectie als vertrekpunt bij huisverkoop of bij wisseling van huurder. Daar zou ik best wat mee kunnen.’

Wie moet die registratie oppakken?
‘Er is nu geen punt waar dit wordt vastgelegd. Wellicht kunnen verzekeraars er iets mee, maar hun standpunt kennen we: het risico is niet hoog genoeg, dus laat maar zitten. Natuurlijk ben je als installateur verantwoordelijk en aansprakelijk voor wat je doet. Maar het is in de praktijk ontzettend moeilijk om iemand op slecht uitgevoerde werkzaamheden aan te spreken en aan te pakken. Dan moet je echt van goeden huize komen of een interne juridische afdeling hebben.’