PVV vindt verplichte warmtepomp een ‘duurzaamheidsdictaat’, minister Boekholt-O’Sullivan houdt vast aan plan

Tweede Kamerleden Alexander Kops en Jeremy Mooiman (PVV), die eerder zonder succes al een motie indienden tegen de warmtepompplicht, kwalificeerden de maatregel in hun Kamervragen als een ‘klimaat- en duurzaamheidsdictaat’.

Minder afhankelijk van aardgas
De vraag of D66-minister Boekholt-O’Sullivan van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening zich beter op woningbouw en betaalbare energie kon richten, beantwoordde ze resoluut ontkennend. ‘De inzet op elektrificatie middels hybride warmtepompen maakt ons minder afhankelijk van de import van aardgas, wat de nationale weerbaarheid vergroot en de energierekening beheersbaar houdt’, aldus de minister.

VVD-Kamerlid Jurgen Nobel richtte zijn vragen meer op betaalbaarheid en uitvoerbaarheid. Boekholt-O’Sullivan erkende die zorgen deels: ‘Die zorg deel ik, daarom zet het kabinet zich samen met de sector in om de betaalbaarheid te vergroten.’ De verkoopcijfers van hybride warmtepompen stijgen intussen al merkbaar voordat de norm formeel van kracht is, een teken dat de markt de verplichting serieus neemt.

Kosten en subsidies
Een hybride warmtepomp van 4 kilowatt kost volgens de minister gemiddeld 6.200 euro. Via de Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing (ISDE) ontvangt een huishouden 2.125 euro terug, waardoor de netto aanschafkosten op circa 4.075 euro uitkomen. Huishoudens met een gecombineerd inkomen tot 60.000 euro kunnen bij het Nationaal Warmtefonds een renteloze lening aanvragen om de resterende kosten te spreiden.

Onderzoek van TNO wijst volgens de minister verder uit dat de energierekening ondanks hogere nettarieven voor warmtepompen toch aanzienlijk lager uitvalt. Adviesbureau Berenschot berekende bovendien dat de totale kosten van een warmtepomp in alle geteste gevallen lager liggen dan die van een nieuwe cv-ketel, met de beste resultaten voor rij- en vrijstaande woningen.

Slim aansturen loont
Een punt dat zowel VVD als PVV aansnijden is de netcongestie. Boekholt-O’Sullivan wijst erop dat slimme sturing een groot deel van het probleem kan oplossen. ‘Met slimme sturing kan de netbelasting van warmtepompen sterk verlaagd worden, omdat ze buiten de piekuren op het net kunnen verwarmen’, licht ze toe. Een warmtepomp met een buffervat kan overdag verwarmen en warm water opslaan, zodat ’s avonds gedoucht kan worden zonder een piekmoment op het stroomnet te veroorzaken.

De tijdsafhankelijke nettarieven die per 2029 worden ingevoerd geven huishoudens een financiële prikkel om de warmtepomp ook daadwerkelijk buiten de piekuren te laten draaien: stroom is dan goedkoper. Technische eisen voor slimme sturing zijn vastgelegd in de Nederlandse Technische Afspraak (NTA) 8171. Branche-initiatief TDI500, waarbij de warmtepompsector en woningcorporaties samenwerken, heeft bovendien de gemiddelde installatietijd intussen al gehalveerd.

Nieuwbouw en netcongestie
Nobel vroeg of hybride warmtepompen in nieuwbouwwoningen tijdelijk toegestaan zouden kunnen worden in netcongestiegebieden, zodat die woningen toch een gasaansluiting zouden krijgen. Boekholt-O’Sullivan wil daar niet aan. ‘Alleen bij zwaarwegende redenen van algemeen belang biedt de Energiewet de gemeente de mogelijkheid hiervan af te wijken’, duidt ze, en ze voegt eraan toe dat bewoners in dat geval dubbel betalen: zowel voor het gasnet als voor het elektriciteitsnet. Voor nieuwbouw is een hybride warmtepomp sowieso minder voor de hand liggend: nieuwbouwwoningen zijn zo goed geïsoleerd dat ze bij uitstek geschikt zijn voor lagetemperatuuroplossingen, waarbij de combinatie van 2 aansluitingen extra vaste kosten met zich meebrengt. Om de piekbelasting van nieuwbouw op het stroomnet te beheersen, werkt de minister aan landelijke regels voor netbewuste nieuwbouw, die per 1 januari 2028 moeten ingaan.

Details volgen in 2027
De exacte invulling van de warmtepompnorm is overigens nog niet bepaald. In haar Kamerbrief van eerder deze maand over het verplichten van warmtepompen beschreef Boekholt-O’Sullivan de uitgangspunten die ze daarbij wil hanteren, waaronder haalbaarheid en uitvoerbaarheid. Nader onderzoek loopt nog.

‘Na afronding van het onderzoek en de voorjaarbesluitvorming kan ik de Kamer meer inzicht geven over de norm, het flankerend beleid en de integrale beleidsinzet’, aldus de minister.