Alle feiten en cijfers over het stroomnet: van groeiende wachtrijen tot explosief gestegen transportrechten

Bij TenneT staan nog altijd honderden grote aanvragen in de wacht, al daalt dat aantal voor het eerst sinds jaren licht. Bij de regionale netbeheerders groeit de wachtrij juist onverminderd door, zowel in aantallen als in gevraagd vermogen.

TenneT: 156 aanvragen voor invoeding
Eind 2025 stonden bij TenneT nog 168 aanvragen voor invoeding open, goed voor 27,6 gigawatt. In de eerste helft van 2026 is dat gedaald naar 156 aanvragen en 26,1 gigawatt. De opschoning van de wachtlijst, waarbij alleen aanvragen met een reële economische kans overblijven, en de uitgifte van tijdsduurgebonden transportrechten (TDTR) aan inmiddels tientallen klanten werpen duidelijk hun vruchten af.

Ook voor afname daalt de wachtlijst bij TenneT licht: van 210 aanvragen en 35 gigawatt eind 2025 naar 205 aanvragen en 34,2 gigawatt in het eerste halfjaar van 2026.

Wachtlijsten regionale netbeheerders
Bij de regionale netbeheerders is van die ontspanning geen sprake. Voor invoeding van wind- en zonne-energie staat het aantal aanvragen met 8.558 nagenoeg stabiel ten opzichte van de 8.612 eind 2025, maar het gevraagde vermogen loopt door van 5.027 naar 5.693 megawatt. Aanvragen worden dus gemiddeld groter, ook al groeit het totale aantal niet meer hard.

Voor afname is de wachtlijst in de eerste helft van 2026 verder opgelopen: van 15.154 naar 15.498 aanvragen en van 9.305 naar 9.986 megawatt. Daarmee groeit de wachtrij voor afname sneller dan die voor invoeding, wat vooral drukt op bedrijven die hun stroomverbruik willen uitbreiden.

Prioriteit wint terrein
Een groeiend deel van de nieuwe aanvragen komt binnen met een beroep op maatschappelijke prioriteit. In alle drie de categorieën is het aantal aanvragen in het eerste halfjaar van 2026 al hoger dan over heel 2025: congestieverzachters – waaronder batterijen – stegen van 448 naar 730, veiligheidsprojecten van 454 naar 685 en aanvragen voor basisbehoeften van 327 naar 491. Vooral de groei bij congestieverzachters onderstreept hoe snel batterijen een vaste plek krijgen in de oplossing voor netcongestie.

Recordtempo hoogspanning
In 2025 realiseerden de netbeheerders een recordaantal van 56 hoogspanningsprojecten, tegenover 44 in zowel 2023 als 2024. In de eerste helft van 2026 staat de teller al op 23 afgeronde projecten, een tempo dat op jaarbasis iets onder het recordjaar 2025 blijft liggen.

Kilometers kabel toegenomen
In het middenspanningsnet werd in 2025 een record van 2.424 kilometer kabel aangelegd. In de eerste helft van 2026 staat de teller al op 1.041 kilometer, een tempo dat ruim boven het niveau van 2021 tot en met 2024 ligt. Het aantal nieuwe middenspanningsaansluitingen blijft intussen dalen: van 614 in heel 2025 naar 258 in het eerste halfjaar van 2026, wat op jaarbasis een verdere afname betekent. Ook het aantal nieuwe middenspanningsstations loopt terug, van 36 in 2025 naar 8 in het eerste halfjaar van 2026.

In het laagspanningsnet wordt het recordtempo van 2025 juist vastgehouden en zelfs overtroffen. Na 2.015 kilometer nieuwe kabel in heel 2025 staat de teller na het eerste halfjaar van 2026 al op 1.061 kilometer, op jaarbasis boven het niveau van vorig jaar. Ook het aantal nieuwe trafohuisjes houdt het hoge tempo van 2025 vast: na een record van 2.183 in heel 2025 staan er in het eerste halfjaar van 2026 al 1.176 bij.

Door de buurtaanpak, waarbij wijk voor wijk het laagspanningsnet wordt verzwaard, werken netbeheerders inmiddels in 1.218 buurten aan netuitbreiding, waarvan er 19 volledig zijn afgerond. Het grootste deel van de buurten, 612, zit in de ontwerpfase, terwijl 386 buurten al in de fase van werkvoorbereiding zitten. Dat laatste aantal groeit hard, wat erop wijst dat een flink deel van de pijplijn de komende tijd concreet in uitvoering gaat.

Aansluittermijnen stabiliseren
De gemiddelde aansluittermijn voor een nieuwe kleinverbruiksaansluiting bedraagt in het eerste halfjaar van 2026 45 weken, gelijk aan heel 2025 en voor het eerst sinds 2021 geen verdere stijging. Tegelijk ligt het aantal gerealiseerde nieuwe aansluitingen met 53.245 in het eerste halfjaar al op een hoger jaartempo dan de 104.450 van heel 2025, na jaren van dalende aantallen sinds de piek van 110.112 in 2023.

Flexibiliteit groeit hard
Via capaciteitsbeperkingscontracten (cbc’s) spreken netbeheerder en klant vooraf af onder welke voorwaarden het transportvermogen tijdelijk kan worden beperkt. Voor invoeding is het gebruik hiervan in de eerste helft van 2026 explosief gegroeid: van 238 contracten en 848,7 megawatt eind 2025 naar 394 contracten en 2.885,7 megawatt. Daarmee is het gecontracteerde vermogen in een halfjaar tijd al ruim 3 keer zo hoog als over heel 2025. Netbeheerders werken aan doorontwikkeling naar het capaciteitssturingscontract, dat nog meer flexibiliteit moet bieden.

Het daadwerkelijke gebruik van congestiemanagement bij invoeding nam in de eerste helft van 2026 juist weer toe. Na een daling van 6.985 naar 3.402 afgeregelde megawattuur in 2024 en 2025, staat de teller na het eerste halfjaar van 2026 alweer op 15.730,8 megawattuur, verspreid over 787 keer inzetten. Daarmee wordt een deel van de eerdere verbetering tenietgedaan en blijkt dat verzwaring van het stroomnet niet in alle gevallen voldoende is om afregelen te voorkomen.

Alternatieve transportrechten
Het aantal contracten met alternatieve transportrechten groeide van 162 eind 2025 naar 237 in het eerste halfjaar van 2026, een stijging van ruim 45 procent in een halfjaar tijd. Vooral het tijdsduurgebonden transportrecht, waarmee TenneT eerder al een groot deel van de restruimte op het stroomnet aan batterijen toewees, verdubbelde van 10 naar 20 contracten. Blokstroom, vooral gebruikt voor het opladen van wagenparken, groeide van 142 naar 212 contracten. Reststroom, het volledig variabele transportrecht waarbij de netbeheerder een dag van tevoren aangeeft wat beschikbaar is, halveerde juist van 10 naar 5 contracten.

De cijfers van het eerste halfjaar van 2026 bevestigen daarmee het beeld dat al in de wachtrijcijfers van eind 2025 zichtbaar werd: netbeheerders breken aanlegrecords, maar de druk op het stroomnet neemt sneller toe dan die records het probleem kunnen compenseren. Flexibele instrumenten zoals cbc’s, transportrechten en prioriteringsaanvragen groeien daardoor sneller dan ooit, als drukventiel voor een elektriciteitsnet dat ook met het door het kabinet begin dit jaar geïnitieerde Aansluitoffensief de vraag niet kan bijbenen.