Europese Commissie wil klimaatregels voor industrie versoepelen

Dat heeft Eurocommissaris voor klimaat Wopke Hoekstra tegelijkertijd bekendgemaakt met de presentatie van het Electrification Action Plan.

Chemie en staal
Vooral chemiebedrijven en staalproducenten hebben te maken met een combinatie van hoge energieprijzen, strenge regels en soms oneerlijke concurrentie van buiten de EU. Voor deze sectoren moet de versoepeling van het Europese emissiehandelssysteem (ETS) vooral verlichting bieden.

Sinds de start van het systeem in 2005 moeten grote Europese bedrijven certificaten inleveren voor elke ton CO2 die ze uitstoten, en moeten ze extra certificaten bijkopen als ze meer uitstoten dan waarvoor ze rechten hebben.

Trager naar nul uitstoot
Kern van de herziening van de Europese Commissie is een aanpassing van het percentage waarmee het aantal beschikbare emissierechten jaarlijks daalt, de zogenoemde lineaire reductiefactor. In de bestaande plannen zouden er vanaf 2039 helemaal geen nieuwe certificaten meer worden uitgegeven.

In de nu gepresenteerde voorstellen gaat die afbouw al vanaf 2035 een stuk langzamer, met een reductiepercentage van 3,7 procent voor de periode 2031 tot en met 2035 en 1,7 procent voor de periode 2036 tot en met 2040. Bedrijven krijgen zo meer tijd om hun uitstoot geleidelijk naar nul terug te brengen.

Krediet uit buitenland
Bedrijven krijgen bovendien de mogelijkheid om tot 2 procent van hun verplichtingen af te dekken met internationale klimaatkredieten van hoge kwaliteit. Daarmee kunnen zij CO2-reducerende projecten buiten Europa financieren en die laten meetellen voor hun eigen uitstootdoelen. Volgens de Commissie geeft dit bedrijven extra ademruimte in de periode 2036 tot 2040.

De gratis toewijzing van emissierechten aan bedrijven, die richting 2030 eigenlijk zou worden afgebouwd, blijft ook daarna bestaan en wordt sterker gekoppeld aan investeringen in verduurzaming binnen Europa. Voor sectoren die te maken hebben met het Carbon Border Adjustment Mechanism, de heffing aan de Europese grens op CO2-intensieve import, wordt de afbouw van gratis rechten vertraagd en loopt de overgangsperiode door tot 2038 in plaats van eerder gepland. Een apart voorstel over benchmarks moet de gratis toewijzing bovendien met 6 miljard euro verhogen voor de periode 2026 tot en met 2030.

Investeringsplicht flink omhoog
Tegenover deze versoepelingen staat dat lidstaten voortaan een veel groter deel van hun ETS-inkomsten moeten terugsluizen naar de eigen industrie. Vorig jaar leverde het emissiehandelssysteem in totaal 43 miljard euro op, waarvan Nederland bijna 1 miljard euro ontving. Op dit moment gaat naar schatting van de Europese Commissie maar 1 op de 20 euro van die opbrengst terug naar verduurzaming van bedrijven.

Straks moet minimaal 1 op de 2 euro daaraan worden besteed, wat neerkomt op meer dan 100 miljard euro aan investeringen voor 2030. Een deel van dat geld loopt via de Industrial Decarbonisation Bank, een fonds van 100 miljard euro, waarvan de ETS Investment Booster van 30 miljard euro de eerste fase vormt.

Luchtvaart deels uitgezonderd
Ook voor de luchtvaart verandert er het nodige. Nu betalen vliegmaatschappijen alleen voor de uitstoot van vluchten binnen de EU. In de nieuwe plannen gaat dat ook gelden voor vluchten naar bestemmingen tot 5.000 kilometer vanaf het midden van Europa. De allerlangste vluchten, bijvoorbeeld naar de Verenigde Staten en China, blijven buiten schot.

Dat moet voorkomen dat Europese luchtvaartmaatschappijen op achterstand raken ten opzichte van buitenlandse concurrenten, en lijkt ook bedoeld om geopolitieke spanningen te vermijden. Eerdere pogingen om intercontinentale vluchten te belasten, strandden namelijk al eens door druk vanuit China en de Verenigde Staten.

Ook kleinere schepen erbij
In de scheepvaart wordt het systeem juist verder uitgebreid: ook kleinere schepen gaan voortaan onder het emissiehandelssysteem vallen. Deze sector krijgt wel extra ondersteuning om de verduurzaming te kunnen bijbenen.

Hoekstra benadrukt de balans tussen ambitie en concurrentiekracht. ‘We brengen ambitieuze klimaatactie opnieuw samen met concurrentiekracht’, stelt de Nederlandse eurocommissaris, die naar eigen zeggen de Europese industrie weer wil laten opbloeien en minder afhankelijk wil maken van geïmporteerde energie. Volgens hem heeft geen enkele andere Europese maatregel zoveel geholpen om de uitstoot terug te dringen als het emissiehandelssysteem, maar moet het systeem voortaan vooral gaan dienen als ‘motor voor innovatie en investering’.