Zon op dak verliest terrein: van 64 naar 13 procent marktaandeel in zes jaar tijd

Dat blijkt uit de Monitor Zon-PV 2026, het jaarlijkse marktrapport van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).

Van dak naar veld
In 2019 was bijna twee derde van alle nieuwe grootschalige zonnestroomprojecten met SDE-subsidie gebouwgebonden: zonnepanelen op daken van bedrijven, scholen, zorginstellingen en overheidsgebouwen. In 2025 was dat aandeel gedaald naar slechts 13 procent. De overige 87 procent bestaat uit veld- en wateropstellingen: zonnepanelen op landbouwgrond, langs of op water of op braakliggende terreinen. Dat is precies het omgekeerde van wat de overheid beoogt. De voorkeursvolgorde zon – het beleidskader dat provincies juridisch hebben verankerd – schrijft voor dat zon op daken en gevels, en daarna onbenutte terreinen in bebouwd gebied, als eerste moeten worden benut. Veldopstellingen op landbouwgrond komen pas als vierde en laatste keuze.

Financieel logisch, beleidsmatig problematisch
De oorzaak van de kloof tussen beleid en praktijk is primair financieel. Veldopstellingen zijn goedkoper om aan te leggen: er is meer ruimte, de constructie is eenvoudiger en projecten zijn doorgaans groter in omvang. In de gunstige marktomstandigheden van 2020 tot 2023 – met lage zonnepaneel­prijzen, hoge energieprijzen en veel subsidie­ruimte – werden veldprojecten op grote schaal gerealiseerd. Dakprojecten liepen daarin achter, mede doordat de administratieve lasten zijn toegenomen. Zo moet bij een SDE-aanvraag voor een dakinstallatie tegenwoordig een dakconstructieberekening worden aangeleverd, wat voor kleinere projecten relatief zwaar weegt. Bovendien wordt bij dakprojecten eigen verbruik van de opgewekte zonnestroom niet gesubsidieerd, wat volgens de onderzoekers de businesscase voor gebouwgebonden installaties verder onder druk zet.

Realisatiekans keldert mee
Dat de dakenmarkt het structureel moeilijk heeft, blijkt ook uit de verwachte realisatiepercentages van de huidige SDE-pijplijn – de voorraad projecten die al een subsidietoekenning hebben maar nog niet zijn gebouwd. Van het gebouwgebonden vermogen in die pijplijn verwacht RVO dat uiteindelijk slechts 20 procent daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Een jaar geleden was de verwachting nog 30 procent. Voor veld- en waterprojecten ligt dat percentage op 55 procent, eveneens licht gedaald van 60 procent. Het verschil is groot: van elke honderd megawattpiek dakgebonden pv-projecten dat subsidie heeft gekregen, gaat naar verwachting 80 megawattpiek verloren. Bij veldprojecten is dat minder dan de helft.

Beleid nog niet zichtbaar in cijfers
De aangescherpte voorkeursvolgorde is in 2025 door alle provincies juridisch verankerd in hun verordeningen. Het effect daarvan is echter nog niet terug te zien in de realisatiecijfers, omdat de meeste veldprojecten die nu worden gebouwd al jaren geleden in de pijplijn zaten – lang voordat het nieuwe beleidskader gold. Zon-op-veldprojecten hebben bovendien een lange doorlooptijd van ontwerp tot aansluiting.