Zonnepanelen breken negatief record en prognose wordt gehalveerd, klimaatdoel 2040 buiten bereik

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) meldt in de nieuwste editie van zijn marktrapport Monitor Zon-PV dat er eind 2025 in Nederland 29,4 gigawattpiek zonnepanelen opgesteld stond. Voor een klimaatneutraal elektriciteitssysteem in 2040 is 92 gigawattpiek aan zonnepanelen nodig, ruim drie keer zoveel. Om dat doel te halen, is tot 2040 jaarlijks 4,2 gigawattpiek nodig aan nieuwe zonnepaneelinstallaties. De huidige groei is minder dan een derde daarvan.

1,3 gigawattpiek per jaar
RVO had voor de jaren 2026 tot en met 2028 eerder nog een groei van 2,6 gigawattpiek per jaar voorspeld. In de nieuwe Monitor Zon-PV 2026 snijdt RVO die prognose in tweeën: het gemiddelde voor de komende drie jaar bedraagt nu 1,3 gigawattpiek per jaar. Dat is dus minder dan de al geringe groei in 2025 zelf.

Waarom de markt stokt
RVO noemt een reeks structurele oorzaken. Ten eerste neemt het aantal uren met negatieve stroomprijzen sterk toe: momenten waarop er zoveel stroom beschikbaar is dat de prijs op de energiemarkt onder nul zakt. Dat maakt zonnestroom moeilijker te verkopen en ondermijnt de verdienmodellen van projecten met en zonder subsidie. Ten tweede blokkeert netcongestie nieuwe aansluitingen op grote delen van het Nederlandse stroomnet. Ten derde remt de aankondiging van het einde van de salderingsregeling per 1 januari 2027 – de regeling waarbij huishoudens hun zonnestroom kunnen verrekenen met hun eigen verbruik – de markt voor kleinschalige zonnepaneelinstallaties sterk. Het aantal nieuw geplaatste kleine systemen bij woningen daalde van ruim 500.000 per jaar in 2022 en 2023 naar circa 150.000 in 2025 (red. noot: RVO hanteert in onderstaande grafiek lagere historische groeicijfers dan de netbeheerders). Ten slotte heeft de jarenlange onzekerheid over een mogelijk invoedingstarief voor grootschalige zonneparken de projectpijplijn uitgehold.

Pijplijn loopt leeg
De afnemende groei weerspiegelt ook in de subsidieaanvragen. Het aantal nieuwe aanvragen voor een beschikking in het kader van de Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++) loopt al jaren terug. In 2020 werden nog beschikkingen afgegeven voor meer dan 6.000 megawattpiek aan projecten. RVO verwacht dat dit daalt tot circa 800 megawattpiek per jaar voor 2026 tot en met 2028.

Ontwikkelaars starten volgens de onderzoekers bovendien minder vaak het voortraject om tot een SDE-aanvraag te komen, wat betekent dat de terugval na 2028 nog verder kan doorzetten.

Na 2028 nog minder
Dat laatste punt verdient aparte aandacht. De huidige prognose van gemiddeld 1,3 gigawattpiek per jaar geldt voor 2026 tot en met 2028 en is al een scherpe bijstelling naar beneden. RVO verwacht echter dat de groei na 2028 verder zal afnemen, omdat de instroom van nieuwe projecten nu al terugloopt. Voor de doelstelling van 92 gigawattpiek in 2040 is dus niet alleen de situatie van nu problematisch, maar ook de trend die eronder ligt.