Prinsjesdag: afschaffen btw op thuisbatterij kost overheid 1 tot 2 miljard euro

De Tweede Kamer nam in juni dit jaar met een ruime meerderheid een motie aan die de regering vraagt te onderzoeken of thuisbatterijen, net als zonnepanelen, onder een btw-nultarief kunnen vallen. De minister van Klimaat en Groene Groei moet de Tweede Kamer uiterlijk op Prinsjesdag over het onderzoek informeren. De timing dringt: als het nultarief per 1 januari 2027 moet ingaan, is besluitvorming nu vrijwel onontkoombaar.

Einde salderen drijft piek
Wat Den Haag tot dusver echter nauwelijks heeft gekwantificeerd, is de financiële omvang van die beslissing. Wat kost het de overheid als de btw op thuisbatterijen wordt afgeschaft?

Een cruciale factor bij het beantwoorden van die vraag is de afschaffing van de salderingsregeling per 1 januari 2027. Die regeling stelt eigenaren van zonnepanelen in staat om teruggeleverde stroom weg te strepen tegen hun eigen verbruik. Het verdwijnen van de mogelijkheid om te salderen maakt het opslaan van zonne-energie financieel aantrekkelijker: wie zijn zelf opgewekte stroom opslaat in een thuisbatterij, hoeft minder terug te leveren en ontwijkt daarmee het nadeel van de afschaffing van de salderingsregeling.

Verkooppiek
Marktonderzoeksbureau DNE Research raamt de nieuwe residentiële opslagcapaciteit voor 2027 op 4,5 gigawattuur, een stijging zonder precedent.

De verkoop van batterijen aan consumenten groeit momenteel razendsnel. Zo blijkt uit onderzoek van Sunergy Research dat in het tweede kwartaal van 2026 ruim 37.600 stekkerbatterijen werden verkocht, plug-and-playsystemen die via het stopcontact worden aangesloten. De markt voor thuisbatterijen met een stopcontactstekker verdubbelde in 3 maanden tijd en passeerde de grens van 80.000 geïnstalleerde systemen.

Ook de verkoop van vast aangesloten thuisbatterijen, die via een installateur worden gekoppeld aan de meterkast, groeit fors. Ondanks dat naar schatting slechts 1 op de 3 consumenten zijn vast aangesloten thuisbatterij registreert bij de netbeheerders, zien die een snelle groei van het aantal kleinverbruikers met een energieopslagsysteem. Vreemd is dat niet omdat Nederland zo’n 3,3 miljoen woningen met zonnepanelen telt, een potentieel koperspubliek van historische omvang.

1 op de 4 vraagt btw terug
Op basis van actuele marktcijfers en de verhouding tussen btw-teruggaven en het werkelijke verkoopvolume heeft de redactie van Solar & Storage Magazine in samenwerking met enkele marktanalisten een gedetailleerde prognose opgesteld. Voor 2027 gaat het basisscenario uit van 300.000 verkochte stekkerbatterijen en 300.000 vast aangesloten thuisbatterijen: bij elkaar 600.000 nieuwe thuisbatterijen in één jaar.

Van alle kopers van een vast aangesloten thuisbatterij vraagt momenteel 1 op de 4 consumenten btw terug bij de Belastingdienst. Dat percentage van 25 procent is gebaseerd op de verhouding tussen verwerkte btw-teruggaven en het geschatte totale verkoopvolume over meerdere jaren. Gemiddeld gaat het om een netto btw-bedrag van ruim 1.460 euro per systeem, na aftrek van de eerste afdracht die een particulier btw-ondernemer in het eerste jaar verschuldigd is.

Voor stekkerbatterijen geldt een gemiddeld btw-bedrag van ongeveer 350 euro per systeem – uitgaande van gemiddeld 2 batterijmodules per huishouden dat een stekkerbatterij koopt – en deze kopers vragen nu geen btw terug.

Miljarden euro’s
Een btw-nultarief levert kopers die al btw terugvragen uiteraard geen extra voordeel op. Het extra budgettaire belang voor de schatkist is de btw die nu betaald wordt maar niet wordt teruggevraagd, plus de volledige btw op stekkerbatterijen.

Deze freeriders die de btw op hun thuisbatterij bij een btw-nultarief ineens niet meer hoeven te betalen, leiden in 2027 voor het kabinet tot een ‘verlies’ van ruim 461 miljoen euro. In de jaren daarna daalt het gemiste btw-bedrag naarmate de vraag wegebt en de batterijprijzen dalen (red. zie kader): ruim 328 miljoen euro in 2028, ruim 266 miljoen euro in 2029, ruim 213 miljoen euro in 2030 en ruim 184 miljoen euro in 2031.

Over de volledige periode 2027 tot en met 2031 bedraagt het netto budgettaire belang in het basisscenario grofweg 1,5 miljard euro. In een pessimistisch scenario, met minder verkopen en tragere groei, dalen de door de staat gemiste btw-inkomsten naar ruim 1 miljard euro. In een optimistisch groeiscenario mist het kabinet echter bijna 2 miljard euro aan btw-inkomsten.

Kosten voor Belastingdienst
Als het kabinet besluit om geen btw-nultarief voor thuisbatterijen in te voeren en de huidige btw-teruggavesystematiek in stand te houden, zijn daar voor de Belastingdienst kosten aan verbonden. De werkelijke uitvoeringskosten van het huidige stelsel bedragen naar schatting slechts enkele miljoenen euro’s per jaar.

Daarmee lijkt de keuze tussen twee stelsels puur een fiscale afweging: het huidige systeem van individuele teruggaven achteraf, of een vrijstelling die al bij de verkoop is verrekend. Die tweede optie is administratief eenvoudiger voor de consument, maar kost de schatkist dus structureel honderden miljoenen per jaar meer.

De minister van Klimaat en Groene Groei moet de Tweede Kamer uiterlijk op Prinsjesdag informeren over de uitkomsten van haar onderzoek.