Kabinet wil afspraken maken met provincies over doorgroei wind en zon op land

Nederland telt 30 energieregio’s met alleen een eigen Regionale Energiestrategie (RES). In de praktijk verloopt de realisatie van de regionale plannen traag: slechts een beperkt deel van de RES-biedingen is gerealiseerd, zo bleek afgelopen zomer.

Nieuwe landelijk ondersteuningsprogramma
De NPE-actualisatie introduceert een structureel andere aanpak. Het nieuwe Landelijk Ondersteuningsprogramma Energietransitie (LOE) gaat medeoverheden ondersteunen door drie bestaande programma’s samen te voegen: het Nationaal Programma Regionale Energiestrategie (NPRES), het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW) en het SamenwerkingsProgramma Integraal Programmeren Energiesysteem (SPIPE).

De energiebeelden die provincies in 2027 opstellen, gaan verder dan alleen windmolens en zonnepanelen: ze brengen integraal de verwachte vraag en het aanbod van alle decentrale energiedragers in beeld, samen met de mogelijkheden voor opslag en verbruik per gebied. Pas op basis van die beelden volgen in 2027 en 2028 bestuurlijke energieafspraken. Die afspraken zijn gebaseerd op gezamenlijke verantwoordelijkheid; het NPE spreekt niet van juridisch bindende verplichtingen per provincie.

Zon op dak als voorkeursoptie
Het kabinet geeft in de actualisatie van het NPE aan dat opties met een gunstige netinpassing, lage maatschappelijke kosten en evenwichtig ruimtegebruik de voorkeur verdienen – met zonnepanelen op daken voor eigen verbruik en windmolens bij bedrijventerreinen als voorbeelden. Zon op dak scoort gunstig omdat de opwek vlak bij de verbruiker plaatsvindt, wat de behoefte aan netverzwaring verkleint.

Vanuit de energieafspraken is de opgave concreet: het kabinet rekent nationaal met 75 tot 95 gigawattpiek aan zonnepanelen in 2040 en 12 tot 14 gigawatt wind op land. Het NPE stelt daarbij dat een aanzienlijk deel van de toekomstige elektriciteitsvraag moet worden ingevuld met decentrale opwekking, omdat wind op zee alleen niet volstaat voor de elektrificatie van heel Nederland.