2 op de 3 huishoudens betaalt straks minder netkosten, vrijstaande woning is grote verliezer

Dat zijn twee van de hoofdbevindingen uit onderzoek dat Berenschot heeft gepubliceerd over de financiële effecten van het tijdsafhankelijke nettarief voor huishoudens dat straks 4 prijsniveaus en 5 tijdsblokken kent. Het rapport brengt in detail in kaart welke typen huishoudens er bij het voorgestelde nieuwe stelsel op vooruit of achteruit gaan, en welke factoren daarin de doorslag geven.

Appartement profiteert het meest
Van de Nederlandse huishoudens betaalt naar schatting 53 procent onder het nieuwe tarief minder dan de voor 2030 verwachte 637 euro per jaar volgens de oude tariefsystematiek. Wanneer huishoudens ook actief hun verbruik verschuiven naar goedkopere uren, loopt dat aandeel op naar 64 procent. Appartementbewoners profiteren het meest: 79 tot 83 procent betaalt minder. Bewoners van vrijstaande woningen zijn de relatieve verliezers; 77 tot 84 procent van hen krijgt hogere netkosten. Tussenwoningen en hoekwoningen bevinden zich daartussenin.

Bepalend voor het totale kostenplaatje zijn de mate van elektrificatie, woninggrootte, isolatiegraad en de mogelijkheid om verbruik te verschuiven. Wie in een grote, matig geïsoleerde woning woont met een elektrische warmtepomp en een elektrisch voertuig, betaalt meer. Wie in een compact appartement woont met een cv-ketel en weinig aanvullend elektriciteitsverbruik, gaat er in verreweg de meeste gevallen op vooruit.

Warmtepomp blijft voordelig
De vrees dat het nieuwe nettarief de businesscase van warmtepompen aantast, wordt door het Berenschot-rapport niet bevestigd. Een rijwoning met hybride warmtepomp betaalt bij het nieuwe tarief 102 tot 122 euro meer per jaar aan netkosten dan diezelfde woning met een cv-ketel; voor een volledig elektrische warmtepomp loopt dat verschil op tot 204 tot 310 euro extra. Maar de totale energierekening vertelt een ander verhaal.

Voor een goed geïsoleerde rijwoning is de jaarlijkse energierekening in 2030 met een hybride warmtepomp 585 tot 600 euro lager dan met een cv-ketel, en met een volledig elektrische warmtepomp zelfs 890 tot 935 euro lager. Bij de volledig elektrische warmtepomp ontstaat het verschil met name doordat de kosten voor gas volledig wegvallen. Bij de hybride warmtepomp zorgen het lagere gasverbruik en de daarmee samenhangende lagere gaskosten voor een belangrijk deel van het voordeel.

Total cost of ownership
Wie de total cost of ownership (tco) doorrekent, inclusief investerings- en onderhoudskosten, komt voor alle onderzochte woningtypen tot dezelfde conclusie: de (hybride) warmtepomp is goedkoper dan de cv-ketel, ook onder het nieuwe nettariefstelsel.

Berenschot tekent daarbij nadrukkelijk aan dat kosten voor aanpassingen aan de woning of het warmteafgiftesysteem buiten deze tco-berekening zijn gelaten; met name bij een volledig elektrische warmtepomp kunnen die aanvullende kosten substantieel zijn.

Netkosten stijgen sowieso
Berenschot rekent voor het oude tariefstelsel met een stijging van de netkosten van 7,5 procent per jaar, gebaseerd op een prognose van Strategy&. Daarmee loopt het nettarief van 478 euro in 2026 op naar 637 euro in 2030, een stijging die wordt veroorzaakt door de investeringen die netbeheerders moeten doen om het groeiende elektriciteitsverbruik bij te houden. Het nieuwe tijdsafhankelijke tarief verandert hoe die kosten worden verdeeld over huishoudens; tegelijkertijd is een van de doelen van het stelsel dat vraagverschuiving de benodigde netinvesteringen op termijn kan beperken.

Het rapport vestigt ook de aandacht op een sociale kwetsbaarheid. Huishoudens met medische thuisapparatuur kunnen de netkosten daarvan niet verlagen door gedrag aan te passen, omdat de apparatuur op vaste momenten moet draaien. Voor beademingsapparatuur rekent Berenschot met bandbreedtes die uiteenlopen van 46 tot 290 euro extra per jaar, afhankelijk van het type apparaat en de gebruiksduur. Voor een aantal van deze apparatuurtypen bestaat al een compensatieregeling voor de elektriciteitskosten via de zorgverzekeraar.