Nederland installeert 3 keer te weinig zonnepanelen om kabinetsdoel voor 2040 te halen

In het onlangs geactualiseerde Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) gaat het kabinet uit van 75 tot 95 gigawattpiek zonne-energie in 2040. Momenteel is er ruim 30 gigawattpiek geïnstalleerd. Volgens branchevereniging Holland Solar lopen ambitie en uitvoering steeds verder uiteen, omdat juist de groei van zonnepanelen op daken sterk terugvalt.

Afspraak zonder vervolg
Het Rijk en de medeoverheden spraken in 2023 af om zonnepanelen bij voorkeur op daken, gevels en andere plekken binnen de bebouwde omgeving te plaatsen. Die keuze is volgens Holland Solar sindsdien onvoldoende omgezet in concreet beleid. Maatregelen die de groei van zonnepanelen op daken moesten ondersteunen, zijn afgezwakt, beperkt ingevuld, niet ingevoerd of geschrapt.

‘De ambitie van het kabinet is helder: in 2040 moet Nederland 75 tot 95 gigawattpiek zonne-energie hebben’, zegt Nold Jaeger, directeur Beleid van Holland Solar. ‘Tegelijkertijd heeft de overheid zelf bepaald dat we daarvoor eerst de beschikbare ruimte op daken en gebouwen moeten benutten. Dan moet die keuze ook terugkomen in het beleid. Anders dreigt een steeds groter gat te ontstaan tussen de ambities voor 2040 en wat er daadwerkelijk wordt gebouwd.’

Normering schiet tekort
Als belangrijk voorbeeld noemt de branchevereniging de normering voor zonnepanelen op gebouwen. Via de vierde versie van de Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen, de Energy Performance of Buildings Directive (EPBD IV), worden stapsgewijs eisen ingevoerd voor zonne-energie op gebouwen. Nederland benut de mogelijkheden om daarmee zonnepanelen op daken te stimuleren volgens Holland Solar onvoldoende. Dat wringt met de eerder uitgesproken voorkeursvolgorde.

‘Zeggen dat zon op dak de voorkeur heeft is niet voldoende’, stelt Jaeger. ‘Als we die ruimte echt als eerste willen benutten, moet daar ook beleid tegenover staan dat ervoor zorgt dat zonnepanelen daadwerkelijk op veel meer geschikte daken terechtkomen.’

Geen landbouwgrond nodig
De discussie gaat volgens Holland Solar niet alleen over het totale aantal zonnepanelen dat Nederland nodig heeft. De plek waar duurzame stroom wordt opgewekt, bepaalt ook het ruimtegebruik en de inrichting van het toekomstige energiesysteem. Daken en gebouwen bieden veel ruimte voor groei zonder dat er extra landbouwgrond voor nodig is. Natuurgrond is volgens de branchevereniging sowieso geen locatie waar nog ontwikkeld zou moeten worden. Bovendien wordt stroom van daken vaker opgewekt op of dicht bij de plek waar die wordt gebruikt.

‘De komende 14 jaar moet het zonnepaneelvermogen in Nederland verdriedubbelen’, aldus Jaeger. ‘Dan kan je niks uitsluiten of halfslachtig beleid maken. Ambitie en beleid moeten dezelfde kant op wijzen.’

Oproep aan kabinet
Holland Solar roept het kabinet op de ambitie voor zonnepanelen op daken kracht bij te zetten. De branchevereniging pleit voor duidelijke en effectieve normering en voor financiële randvoorwaarden die investeringen in zonnepanelen op gebouwen aantrekkelijk en uitvoerbaar houden, in het bijzonder voor de sociale huursector.

‘75 tot 95 gigawattpiek zonne-energie ontstaat niet vanzelf’, besluit Jaeger. ‘Als het kabinet die ambitie serieus neemt én wil vasthouden aan zon op dak als eerste keuze, moet dat de komende jaren zichtbaar worden in concreet beleid.’