Vlaams dakpotentieel voor zonnepanelen bijna 6 keer zo groot als de huidige doelstelling 2030

Dat werd duidelijk tijdens een vergadering van de Commissie voor Wonen, Toerisme, Energie en Klimaat van het Vlaams Parlement. Daar confronteerde Groen-parlementslid Nadia Naji minister van Energie Melissa Depraetere (Vooruit) met de uitkomsten van een schriftelijke vraag van eerder deze zomer.

Nieuwe energiecrisis
Vlaanderen staat opnieuw voor een energiecrisis, waardoor de vraag of de zonnestroomambities hoog genoeg zijn volgens Naji extra urgent wordt. ‘We zien ook dat er nu mogelijk weer zonnepanelen bij zullen komen op de residentiële gebouwen, omdat we helaas weer voor een energiecrisis staan’, erkende Depraetere zelf in het debat. ‘Dat heeft een beetje het effect dat mensen sneller overschakelen naar een warmtepomp en naar hernieuwbare energie, wat op zich goed is.’

Evaluatie ambitie in 2027
De nieuwe doelstelling voor zonne-energie voor de periode na 2030 wordt vastgelegd als onderdeel van het nieuwe Vlaams Energie- en Klimaatplan (VEKP) 2031-2040, dat in 2027 wordt opgesteld. Zo kunnen de ambities voor alle hernieuwbare-energietechnologieën in samenhang met de randvoorwaarden van het volledige energiesysteem worden beoordeeld.

Dat Vlaanderen de doelstelling van 10 gigawatt zonnepanelen in 2030 vrijwel zeker zal halen, erkende ook Depraetere. Ze wil de vaart echter vasthouden. ‘Voor mij is het niet de bedoeling om dan te pauzeren en te wachten tot het volgende plan’, liet ze weten. ‘Het is ook helemaal niet erg dat je in de periode daarvoor al maatregelen neemt, want die tellen natuurlijk door.’

Vorige regering te laat
Depraetere wees erop dat de vorige Vlaamse Regering te laat begon: ‘De vorige regering heeft gewacht tot de termijn al liep om eraan te beginnen. Dat hebben we bij het begin van deze legislatuur gedaan, maar dan start je met een achterstand.’

Naji drong aan op meer haast en wees op de urgentie van de tussenliggende jaren. ‘Dat de doelstelling gehaald wordt, is fantastisch, maar dat betekent ook dat er de komende jaren nog wel wat werk kan gebeuren’, aldus het Groen-parlementslid. ‘We moeten die tijd niet verliezen.’

Geen inventaris eigen daken
Een opvallende onthulling uit het debat is het ontbreken van een inventaris van zonnepanelen op gebouwen van de Vlaamse overheid zelf. Op daken van scholen, sportzalen, cultuurhuizen en zorginstellingen ligt een geraamd potentieel van 1,7 gigawatt, maar de Vlaamse overheid weet niet welke van haar eigen gebouwen al voorzien zijn van zonnepanelen. Depraetere erkende dat die inventaris er nog niet is en koppelde er een verklaring aan vast: de handhaving van de pv-verplichting voor bedrijven en overheidsgebouwen met een hoog elektriciteitsverbruik verloopt bewust gefaseerd en zal dit beeld stap voor stap verduidelijken.

Sociale huurders: ambitie ontbreekt
Er bestaat op dit moment ook geen concrete doelstelling voor zonnepanelen op sociale huurwoningen. Afhankelijk van de bron hebben volgens de minister tussen 15.135 en 16.904 Vlaamse sociale huurwoningen zonnepanelen, goed voor 9 à 10 procent van het patrimonium. Het ASTER-project, de coöperatie van woonmaatschappijen die zonnepanelen plaatst op sociale huurwoningen zodat huurders rechtstreeks profiteren van lagere energiekosten, heeft zijn meerwaarde bewezen en wordt verdergezet, aldus Depraetere. ASTER stelde zelf eerder een ambitie voorop van 50.000 sociale woningen met zonnepanelen.

Naji pleitte voor meer urgentie. ‘In het licht van de stijgende energieprijzen, de geopolitieke instabiliteit en de klimaatcrisis, moeten we niet wachten tot 2027 om die ambitie te verhogen’, aldus het Groen-parlementslid. Naast het ASTER-project bieden stekkerzonnepanelen en stekkerbatterijen die rechtstreeks op een stopcontact worden aangesloten volgens Depraetere nieuwe mogelijkheden voor huurders en appartementsbewoners die geen klassieke zonnepanelen kunnen installeren. Het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) onderzoekt hoe huishoudens met een laag inkomen naar deze systemen begeleid kunnen worden, aansluitend op bestaande instrumenten zoals de energiescan.

Flexibiliteit als knelpunt
Op het vlak van netcapaciteit speelt congestie momenteel relatief minder een rol voor de verdere uitrol van zonnepanelen dan eerder verwacht. De grootste uitdaging ligt in de ogen van Depraetere bij de zogenoemde incompressibiliteit van de elektriciteitsproductie: momenten waarop de pv-opwekking de vraag ver overtreft en negatieve prijzen veroorzaakt. Batterijparken en flexibele verbruikers moeten die onbalans opvangen.

Depraetere wil nog voor het einde van dit jaar met een Flexibiliteitsplan 2030 naar de ministerraad. Dat plan moet het gebruik en het aanbod van flexibiliteit in Vlaanderen verhogen en de integratie van zonnepanelen in het energiesysteem bevorderen. Voor de uitbouw van het stroomnet rekent Fluvius op een jaarlijkse toename van 600 megawatt aan aangesloten zonnepanelen op het laag- en middenspanningsnet.