Tweede Kamer wil meer zeggenschap over uitwerking tweerichtingscontracten voor windmolens en zonnepanelen

De vaste commissie voor Klimaat en Groene Groei heeft een verslag over het wetsvoorstel uitgebracht, na vragen van D66, VVD, PRO, CDA, BBB, ChristenUnie en JA21. Met het wetsvoorstel voor contracts for difference (CfD) – oftewel tweerichtingscontracten – geeft het kabinet uitvoering aan Europese regels die vanaf volgend jaar juli directe prijssteun via subsidies verbieden voor nieuwe windmolens, zonnepanelen en kerncentrales.

Onder afgesproken niveau
Bij een tweerichtingscontract krijgt een producent een bijdrage als de marktprijs onder een afgesproken niveau zakt, en betaalt hij geld terug als de prijs erboven ligt. Minister Van Veldhoven stelt komend kalenderjaar 750 miljoen euro budget beschikbaar voor de eerste CfD-openstellingsronde.

Het kabinet maakte bovendien bekend dat zonne-energieprojecten kleiner dan 200 kilowattpiek niet meer in aanmerking komen voor financiële steun.

Tweede Kamer wil voorhang
De ChristenUnie wijst erop dat de wet alleen het juridische kader vastlegt, terwijl de vormgeving van contracten en biedprocedures later bij ministeriële regeling wordt bepaald. Dat is een regeling die de minister zelf vaststelt. De fractie benadrukt dat ‘juist díe keuzes bepalend zijn voor de daadwerkelijke gevolgen van tweerichtingscontracten, onder meer voor de markt en de energietransitie.’ Zij vraagt of de regering alsnog een voorhangbepaling wil toevoegen, waardoor de Tweede Kamer een conceptregeling vooraf te zien krijgt.

Ook het CDA merkt op dat ‘juist deze latere keuzes’ ‘in belangrijke mate bepalen hoeveel risico de Staat neemt bij het ondersteunen van specifieke projecten’. De VVD wil weten of de regering bereid is de eerste ontwerpregeling vooraf naar de Tweede Kamer te sturen. D66 vraagt hoe de Tweede Kamer wordt betrokken voordat een biedprocedure opengaat.

Zorgen over batterijen
De ChristenUnie vraagt aandacht voor de gevolgen voor batterijen en andere flexibiliteit. De fractie vraagt: ‘Welke gevolgen ziet de regering en op welke manier wil de regering waarborgen dat er voldoende prikkels blijven bestaan voor flexibiliteit?’ Het gaat daarbij zowel om batterijen bij een wind- of zonnepark als om losstaande energieopslagsystemen. De fractie vraagt ook of de mogelijkheid om een deel van de productie buiten het contract te houden kan helpen om investeringen in energieopslag aantrekkelijk te houden.

De minister kondigde in maart al een deel van het antwoord aan: producenten mogen een deel van hun capaciteit buiten het contract laten, en er komt gedeeltelijke compensatie voor negatieve prijzen, zodat energieopslag en eigen verbruik hun prikkel behouden. De VVD wil verder weten of installaties met een tweerichtingscontract ook aan het capaciteitsmechanisme kunnen meedoen dat nu wordt uitgewerkt.

Vrees voor strategisch bieden
Het CDA ziet risico’s in de tenders zelf. De fractie vraagt: ‘Hoe wordt voorkomen dat bedrijven strategisch te laag bieden om de tender te winnen, terwijl de geboden referentieprijs achteraf onvoldoende blijkt om het project levensvatbaar te maken?’ Ook de omgekeerde situatie komt aan bod, waarin een producent juist te hoog biedt en de rijksoverheid daardoor onnodig veel prijsrisico overneemt.

De BBB richt zich op de portemonnee van de Staat en vraagt: ‘Welke waarborgen bestaan er om te voorkomen dat de Staat langdurig aanzienlijke bedragen moet uitkeren wanneer elektriciteitsprijzen langdurig laag blijven?’ De fractie wil inzicht in de maximale financiële blootstelling onder verschillende prijsscenario’s. De VVD vraagt bij elke openstelling te laten zien wat de maximale uitgaven en ontvangsten voor het Rijk kunnen zijn.

Zon op dak
PRO vraagt hoe de regering stuurt op de verdeling van steun tussen zon op dak, zon op veld, wind op land en wind op zee. De fractie wil weten hoe wordt voorkomen dat ‘de techniek met de laagste kosten per kilowattuur voorrang krijgt boven opwek die beter past bij een betaalbaar en evenwichtig energiesysteem, zoals zon op dak of wind op land’.

Tot slot vraagt PRO hoe energiecoöperaties na juli 2027 ondersteund blijven en of projecten die nu onder de Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE) vallen steun kunnen houden.